Εικόνα: Canva Pro.

Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της σειράς Spotlight του Global Voices για τον Ιούλιο του 2026 με τίτλο «Ανιθαγένεια». Αυτή η σειρά προσφέρει μία οπτική στο ζήτημα της ανιθαγένειας και το πώς αυτή περιορίζει την ελευθερία μετακινήσεων των ανθρώπων, τις ακαδημαϊκές τους ευκαιρίες, την πολιτική πρόσβαση και άλλα. Μπορείτε να υποστηρίξετε αυτό το ρεπορτάζ με δωρεά εδώ.

Η επιχείρηση των ταξιδιωτικών πρακτορείων στην Αϊτή έχει σιγά σιγά μετατραπεί σε βιομηχανία απάτης, όπως χαρακτηρίζεται από πολλούς ανθρώπους πλέον. Νόμιμα ταξιδιωτικά πρακτορεία υπάρχουν στη χώρα εδώ και χρόνια, αλλά καθώς η κοινωνική, οικονομική και πολιτική κρίση της Αϊτής έχει επιδεινωθεί, οι πολίτες αναζητούν τρόπους να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Καθώς ένοπλες συμμορίες ελέγχουν ολόκληρες περιοχές, επιχειρήσεις κλείνουν και η ανεργία αυξάνεται, ειδικά για τους νέους η χώρα δεν φαίνεται πλέον να προσφέρει κανένα πραγματικό μέλλον και αυτό έχει ωθήσει στον πολλαπλασιασμό των παράνομων τουριστικών καταστημάτων. Μόλις αποκομίσουν κέρδος, πολλά από αυτά τα καταστήματα εξαφανίζονται τόσο γρήγορα όσο εμφανίστηκαν, τροφοδοτούμενα από το αυξανόμενο αίσθημα ανασφάλειας των Αϊτινών.

Μια παρόμοια πραγματικότητα ισχύει και στη γειτονική Δομινικανή Δημοκρατία, όπου ζει μεγάλη αϊτινή κοινότητα, το μεγαλύτερο ποσοστό της οποίας ζει εκεί παράτυπα. Λόγω της ακαμψίας του δομινικανικού συστήματος μετανάστευσης απέναντι στους Αϊτινούς, πολλοί από αυτούς δεν μπορούν να εργαστούν νόμιμα ή να νομιμοποιήσουν το καθεστώς τους. Ως εκ τούτου, βασίζονται σε οικονομική υποστήριξη, που τους αποστέλλουν συγγενείς που ζουν στο εξωτερικό, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ως αποτέλεσμα, η Δομινικανή Δημοκρατία συχνά γίνεται προσωρινός σταθμός, ενώ αναζητούν ευκαιρίες για να μεταναστεύσουν αλλού.

Δεδομένου ότι δεν έχουν χαρτιά, η συντριπτική πλειοψηφία των Αϊτινών, που εξαπατώνται από ψεύτικα ταξιδιωτικά γραφεία στη Δομινικανή Δημοκρατία, δεν μπορούν καν να μπουν σε αστυνομικό τμήμα ή εισαγγελία για να υποβάλουν καταγγελία. Φοβούνται ότι η αναζήτηση βοήθειας θα γυρίσει μπούμερανγκ και θα οδηγήσει στη σύλληψή και την απέλασή τους.

Η κατάσταση έχει δημιουργήσει μια ολόκληρη αγορά γύρω από τη μετανάστευση, με αδίστακτα άτομα να εκμεταλλεύονται τους απελπισμένους Αϊτινούς, που αναζητούν μια καλύτερη ζωή στο εξωτερικό. Ψεύτικα ταξιδιωτικά γραφεία διαφημίζονται έντονα στο Facebook, το TikTok και άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Μερικά μάλιστα πληρώνουν influencers ή δημόσιες προσωπικότητες για να προωθήσουν τις υπηρεσίες τους στο διαδίκτυο, σε μια προσπάθεια να κάνουν τους ανθρώπους να τους εμπιστευτούν πιο εύκολα.

Από διοικητικής άποψης, το άνοιγμα ενός ταξιδιωτικού γραφείου στην Αϊτή δεν είναι περίπλοκο εγχείρημα, καθώς η εποπτεία παραμένει αδύναμη. Ενώ εξουσιοδοτημένα πρακτορεία λειτουργούν νόμιμα στη χώρα, πολλά άλλα υπάρχουν μόνο για να εκμεταλλεύονται ήδη ευάλωτους ανθρώπους, που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη βία των συμμοριών, τη φτώχεια και την αστάθεια. Επειδή αυτή η δημογραφική ομάδα συνήθως δεν πληροί τις συνήθεις οικονομικές ή διοικητικές απαιτήσεις που απαιτούνται για τα επίσημα προγράμματα μετανάστευσης, γίνονται εύκολοι στόχοι για επικίνδυνες και μη ρυθμιζόμενες ταξιδιωτικές προσφορές.

Μία από τις πιο συζητημένες πρόσφατες υποθέσεις αφορά τον Mackenson Dorilas, μια γνωστή πνευματική προσωπικότητα, που ο κόσμος αποκαλεί «Προφήτη Mackenson». Σύμφωνα με πληροφορίες, υπέγραψε διαφημιστική συμφωνία με ένα ταξιδιωτικό γραφείο ονόματι Fidélité Tours, εμφανιζόμενος σε διαφημιστικά βίντεο της εταιρείας, που ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να ταξιδέψουν στον Καναδά, το Μεξικό και τη Βραζιλία.

Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου της δημοφιλούς πρωινής εκπομπής «Se sa nou vle» («Αυτό θέλουμε») στο κανάλι YouTube της Team Rudy Officiel, ο παρουσιαστής Rudy Thomas Sanon δήλωσε ότι είχε λάβει καταγγελίες από αρκετά φερόμενα θύματα σχετικά με την Fidelité Tours.

Σύμφωνα με μαρτυρίες που κοινοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκπομπής, οι άνθρωποι δήλωσαν ότι εμπιστεύτηκαν τον οργανισμό, επειδή ο Προφήτης Mackenson τον προωθούσε δημόσια. Ορισμένα θύματα εξήγησαν ότι πήγαν απευθείας στο γραφείο του οργανισμού στο Πετιόν-Βιλ και πλήρωσαν περίπου 4.000 δολάρια ΗΠΑ το καθένα για να οργανώσουν ταξίδια εκτός Αϊτής.

Στην εκπομπή, ο Sanon δήλωσε:

Moun yo di mwen yo peye ajans la 4000 dola ameriken pou vwayaje ak yo Meksik. Ajans la pran 4000 dola ameriken nan men 80 moun, sa ki fè 320,000 dola ameriken, epi li disparèt. Lè moun yo ale nan biwo ajans la, li te fèmen, yo pa jwenn okenn moun.

Μου λένε ότι πλήρωσαν τον οργανισμό 4.000 δολάρια ΗΠΑ για να ταξιδέψουν μαζί τους στο Μεξικό. Ο οργανισμός συγκέντρωσε 4.000 δολάρια ΗΠΑ από 80 άτομα, συνολικά 320.000 δολάρια ΗΠΑ, και στη συνέχεια εξαφανίστηκε. Όταν οι άνθρωποι πήγαν στο γραφείο του οργανισμού, ήταν κλειστό και δεν βρήκαν κανέναν εκεί.

Σε άλλες περιπτώσεις, πλαστά πρακτορεία φέρονται να παρέχουν πλαστές βίζες σε πελάτες, οι οποίοι συνήθως ανακαλύπτουν την απάτη μόνο μετά την άφιξή τους στο αεροδρόμιο, όταν το προσωπικό της αεροπορικής εταιρείας ή οι υπάλληλοι μετανάστευσης απορρίπτουν τα έγγραφα. Δημοσιεύματα σε ΜΜΕ της Αϊτής, συμπεριλαμβανομένων των Le Nouvelliste και AyiboPost, έχουν καταγράψει παρόμοιες περιπτώσεις, που αφορούν πλαστές βίζες.

Σε μια περίπτωση, το Προξενείο της Αϊτής στο Μόντρεαλ του Καναδά εξέδωσε ανακοίνωση ενημερώνοντας τους Αϊτινούς πολίτες ότι αδίστακτα άτομα δημιουργούσαν ψεύτικους ιστότοπους και σελίδες στο Facebook χρησιμοποιώντας τα ονόματα του Προξενείου και του Γενικού Προξένου.

Στη Δομινικανή Δημοκρατία, εν τω μεταξύ, τα θύματα βεβαιώνουν ότι παρέδωσαν χρήματα, διαβατήρια και φωτογραφίες ταυτότητας σε πρακτορεία, που υπόσχονταν ταξιδιωτικές ευκαιρίες. Λίγες μέρες αργότερα, οι αριθμοί τηλεφώνου σταματούν να λειτουργούν και τα γραφεία εγκαταλείπονται ξαφνικά. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι άνθρωποι χάνουν όχι μόνο τις αποταμιεύσεις τους, αλλά και τα επίσημα έγγραφά τους.

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής Se sa nou vle στις 9 Ιουνίου 2026, ο Προφήτης Mackenson υπερασπίστηκε τον εαυτό του λέγοντας ότι ο ιδιοκτήτης του πρακτορείου, ένας πάστορας που αναγνωρίστηκε ως Claudy Jean François, είχε παρουσιαστεί ως σοβαρός χριστιανός επιχειρηματίας. Ο Mackenson ισχυρίστηκε ότι ζήτησε νομικά έγγραφα και αποδεικτικά στοιχεία για προηγούμενα οργανωμένα ταξίδια πριν συμφωνήσει να προωθήσει την εταιρεία και να υπογράψει τη σύμβαση δημοσιότητας.

Στις 8 Ιουλίου 2026, η Κεντρική Διεύθυνση της Δικαστικής Αστυνομίας (DCPJ) στην Αϊτή συνέλαβε τον Mackenson σε σχέση με την υπόθεση, βάσει καταγγελιών που υπέβαλαν τα θύματα ότι τα είχε ενθαρρύνει να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες αυτού του ψεύτικου ταξιδιωτικού γραφείου. Σύμφωνα με τον Fritz Patterson Dorval, Κυβερνητικό Επίτροπο του Πορτ-ο-Πρενς, η υπόθεση έχει έκτοτε παραπεμφθεί σε ανακριτή μετά από νέες καταγγελίες από θύματα, τα οποία ανέφεραν ότι έδωσαν συνολικά 61.000 δολάρια ΗΠΑ απευθείας στον Mackenson, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του ότι είχε μόνο διαφημιστική σύμβαση με το ταξιδιωτικό γραφείο.

Αυτή η περίπτωση δεν είναι μεμονωμένη. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Αϊτής, μαρτυρίες για δόλια ταξιδιωτικά γραφεία εμφανίζονται σχεδόν κάθε εβδομάδα, με τα περισσότερα από αυτά τα γραφεία να ζητούν από 3.500 έως 5.000 δολάρια ΗΠΑ για ταξίδια, που υποτίθεται ότι προορίζονται για το Μεξικό, τη Βραζιλία και άλλες χώρες. Σε πολλές περιπτώσεις, το υποσχόμενο ταξίδι δεν συμβαίνει ποτέ.

Ένα άλλο θύμα, το οποίο συμφώνησε να μοιραστεί την ιστορία του χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Murielle», ζει στη Δομινικανή Δημοκρατία για περισσότερα από τρία χρόνια. Οι συγγενείς της στο εξωτερικό πλήρωσαν χιλιάδες δολάρια ΗΠΑ σε ένα άτομο, που ισχυριζόταν ότι διοργάνωνε ταξίδια στο Μεξικό:

Mwen rele’l nan telefòn, mwen pa janm jwenn li depi kèk jou apre nou te fin remet li 3600 dola ameriken an. Se frè mwen ak pitit mwen Ozetazini ki te peye lajan sa pou mwen.

Προσπαθώ να επικοινωνήσω μαζί του τηλεφωνικά, αλλά δεν έχω καταφέρει να επικοινωνήσω μαζί του εδώ και μερικές μέρες από τότε που του παραδώσαμε τα 3.600 δολάρια ΗΠΑ. Ο αδερφός μου και το παιδί μου στις Ηνωμένες Πολιτείες πλήρωσαν αυτά τα χρήματα για μένα.

Οι περισσότερες από αυτές τις δόλιες υπηρεσίες λειτουργούν χρησιμοποιώντας σχεδόν την ίδια στρατηγική. Νοικιάζουν προσωρινά χώρους γραφείων, προβάλλουν επιθετικές διαδικτυακές διαφημίσεις και μερικές φορές χρησιμοποιούν ακόμη και ταξιδιωτικά βίντεο, που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη για να φαίνονται νόμιμοι. Κάποιοι προσλαμβάνουν κωμικούς, influencers ή τοπικές προσωπικότητες για να βοηθήσουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης με πιθανούς πελάτες. Τα τελευταία χρόνια, πιστεύεται ότι χιλιάδες Αϊτινοί έχουν χάσει χρήματα μέσω αυτών των σχεδίων.

Μία σημαντική δυσκολία για τα θύματα είναι η έλλειψη νομικών αποδεικτικών στοιχείων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι άνθρωποι λαμβάνουν χειρόγραφες αποδείξεις μόνο αφού δώσουν χιλιάδες δολάρια. Το αδύναμο δικαστικό σύστημα της Αϊτής καθιστά σπάνιες τις διώξεις και μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις οι απατεώνες συλλαμβάνονται ή διώκονται.

Στην Δομινικανή Δημοκρατία, η Murielle δεν έχει προβεί σε καμία νομική ενέργεια εναντίον του ψεύτικου ταξιδιωτικού πράκτορα, επειδή αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το μεταναστευτικό της καθεστώς:

Mwen pat deside pote plent paske sa ap mete mwen nan plis problem, si mwen fe sa otorite lapolis yo ap tou arete mwen, remet mwen bay sevis imigrasyon, epi depote mwen Ayiti, ou deja konnen mwen paka tounen nan zonn bo lakay mwen akoz zonn sa se gang ki kontwole li, pifo mounn nan zonn te kouri kite li akoz zak kriminel gang 400 Mawozo an, mwen reziye mwen pedi lajan sa.

Αποφάσισα να μην υποβάλω καταγγελία, επειδή αυτό θα με έβαζε σε μεγαλύτερο μπελά. Αν το κάνω αυτό, οι αστυνομικές Αρχές απλώς θα με συλλάβουν, θα με παραδώσουν στις υπηρεσίες μετανάστευσης και θα με απελάσουν στην Αϊτή. Ξέρω ήδη ότι δεν μπορώ να επιστρέψω στη γειτονιά μου, επειδή ελέγχεται από συμμορίες. Οι περισσότεροι άνθρωποι στην περιοχή έφυγαν λόγω των εγκληματικών ενεργειών της συμμορίας 400 Mawozo. Έχω αποδεχτεί την απώλεια αυτών των χρημάτων.

Δεν έχει κανένα έγγραφο που να αποδεικνύει τι συνέβη, επειδή δεν υπέγραψε τίποτα. Επιπλέον, δεν παρέδωσε αυτή τα χρήματα: η οικογένειά της στο εξωτερικό μετέφερε τα χρήματα απευθείας στο εμπλεκόμενο άτομο.

Ορισμένες υπηρεσίες είχαν οργανώσει στο παρελθόν πραγματικές μεταναστευτικές οδούς που αφορούσαν το Μεξικό ή τη Βραζιλία χρησιμοποιώντας χώρες όπως η Νικαράγουα ως σημεία διέλευσης, πριν μετακινήσουν μετανάστες μέσω της Κεντρικής Αμερικής προς τα μεξικανικά σύνορα. Παρόμοιες οδοί χρησιμοποιήθηκαν επίσης για τη Βραζιλία μέσω της Βολιβίας, της Γουιάνας ή της Κολομβίας, προτού αυτές οι χώρες ενισχύσουν τους ελέγχους μετανάστευσης και αυξήσουν την ασφάλεια των συνόρων.

Για πολλούς Αϊτινούς που επιχειρούν να φτάσουν στο Μεξικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο τελικός προορισμός, παρόλο που οι μεταναστευτικές οδοί έχουν γίνει πολύ πιο δύσκολες από τον Ιανουάριο του 2025, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανεξελέγη για δεύτερη θητεία.

Παρά τις προκλήσεις αυτές, η απελπισία συνεχίζει να ωθεί πολλούς Αϊτινούς να αναζητούν τρόπους διαφυγής. Ανάμεσα στη βία των συμμοριών και την ανεργία, αμέτρητες οικογένειες αισθάνονται παγιδευμένες, σε σημείο που πωλούν ακίνητα ή βασίζονται σε συγγενείς στο εξωτερικό για να χρηματοδοτήσουν αυτές τις επικίνδυνες προσπάθειες μετανάστευσης. Και πολύ συχνά, μετά από όλες τις θυσίες και τα χρήματα που δαπανώνται, τα υποσχόμενα ταξίδια δεν πραγματοποιούνται ποτέ.