Ο Samad Ipadeola (δεύτερος από δεξιά) απεικονίζεται μαζί με μερικά μέλη του προσωπικού του σχολείου του. Δεξιά του Samad είναι η διευθύντρια του ξενώνα, MO Ogunkunle. Ακριβώς αριστερά του κάθεται ο δάσκαλος της τάξης του, Adebunmi Olujide, και πιο μακριά η επιστάτρια του ξενώνα. Φωτογραφία που παρέχεται από τον Toheeb Babalola, χρησιμοποιείται με άδεια.

Του Toheeb Babalola

Ενα πρωινό της Δευτέρας, την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, επισκέφτηκα το Ειδικό Σχολείο Ijokodo στο Ιμπαντάν στη Δυτική Νιγηρία , όπου εκπαιδεύονται και αποκαθίστανται παιδιά με σύνδρομο Ντάουν. Ο σκοπός της επίσκεψης μου ήταν να συλλέξω πληροφορίες σχετικές με μια δημοσίευση, που θα μπορούσε να παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία, που εορτάζεται παγκοσμίως κάθε 10 Οκτωβρίου.

Ενώ ήμουν εκεί, παρατήρησα έναν συγκεκριμένο μαθητή να αναθέτει ρόλους σε άλλους μαθητές και να φροντίζει να μην μείνει κανείς χωρίς ρόλο. «Αν δεν σκουπίσετε, δεν θα φάτε», τους είπε ευγενικά. Αναρωτήθηκα: πώς αυτό το ζωηρό αγόρι ήταν απομονωμένο σε αυτό το σχολείο; 

Ανακάλυψα ότι το αγόρι ήταν ο Samad Ipadeola, ένας 16χρονος με σύνδρομο Ντάουν, ο οποίος εγκαταλείφθηκε για να μείνει στον ξενώνα του σχολείου. Παρά τις αργές μαθησιακές του ικανότητες, ο Samad είναι ένας έξυπνος και ελκυστικός νεαρός άνδρας με ηγετικές ικανότητες. Ωστόσο, οι γονείς του έχουν δείξει ελάχιστο εμφανές ενδιαφέρον για το μέλλον του.

Σύμφωνα με τα αρχεία του σχολείου, ο Samad Ipadeola γεννήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2007 και η αργή μαθησιακή του δυσκολία έγινε εμφανής στην ηλικία των έξι ετών. Ο πατέρας του είναι χονδρέμπορος ελαστικών αυτοκινήτων στην αγορά Ogunpa, μια δημοφιλή αγορά στο Ιμπαντάν, ενώ η μητέρα του ασχολείται με το εμπόριο.

Κατά τη διάρκεια της παιδικής του ηλικίας, οι γονείς του τον κλείδωναν συχνά στο σπίτι, όταν έβγαιναν για τις δουλειές τους. Υπήρξε μάλιστα μια φορά που κατάφερε να δραπετεύσει και έφυγε από το σπίτι, με αποτέλεσμα οι γονείς του να περνούν άυπνες νύχτες, καθώς τον αναζητούσαν μέσα στην πόλη. Αγνοούνταν για μήνες. 

Η διευθύντρια του ειδικού σχολείου, Olaoye Bolaji Olatundun, μοιράστηκε την οδυνηρή αφήγηση για το πώς βρέθηκε ο Samad: 

Οι γονείς του μου είπαν ότι είχε χαθεί κάποτε και ότι τον έψαχναν για μήνες. Τον βρήκαν ανάμεσα στους Χάουσα στο Σάμπο να ζητιανεύει ελεημοσύνη. Όταν οι γονείς του προσπάθησαν να του δώσουν ελεημοσύνη σε εκείνο το μέρος, τον κράτησαν και ενημέρωσαν την ηγεσία του Σάμπο πριν τον πάρουν. Τώρα αποφάσισαν να τον φέρουν στο σχολείο και να τον φιλοξενήσουν στον σχολικό ξενώνα.

Το Σάμπο είναι μια κοινότητα Χάουσα, όπου φιλοξενούνται και ζουν αγόρια του δρόμου και άλλα άστεγα παιδιά.

Ο δάσκαλος της τάξης του Samad, Adebunmi Olujide, κατέθεσε ότι ο Samad ήταν ένα από τα λαμπρά ανταποκρινόμενα αγόρια, που μπορούσε να εκπαιδευτεί και δεν εξαρτιόταν από καμία υποστήριξη, πριν μπορέσει να εκτελέσει κάποια καθήκοντα. Εκτός από τις ακαδημαϊκές γνώσεις και το επαγγελματικό του λειτούργημα, διαθέτει ηγετικές ικανότητες, δήλωσε ο Olujide:

Ο Samad έχει καλές επιδόσεις στην τάξη. Είναι πολύ δραστήριος σε αθλητικές δραστηριότητες που διοργανώνουμε γι’ αυτόν κάθε Πέμπτη. Αν και γράφει αργά, μπορεί να μιλήσει και να απαντήσει σε ερωτήσεις στην τάξη. Μπορώ να πω με θάρρος ότι η ηγετική του ικανότητα είναι κορυφαία και θα του δώσω την ευκαιρία να την επιδείξει.

Το σχολείο ταξινομεί τους μαθητές με βάση το επίπεδο της κατάστασής τους. Υπάρχουν «τάξεις με διακεκομμένο επίπεδο, με βαθιά αναπηρία, με δυνατότητα εκπαίδευσής και μη». Οι τάξεις με διακεκομμένο επίπεδο και με βαθιά αναπηρία καταλαμβάνονται από μαθητές με το υψηλότερο επίπεδο αναπηρίας, ενώ η τάξη με δυνατότητα εκπαίδευσής έχει μαθητές με μέσο δείκτη νοημοσύνης (IQ). Ο Samad ανήκει στην τάξη με δυνατότητα εκπαίδευσης. 

Ο Samad και άλλοι μαθητές διαμένουν σε ένα οικοτροφείο, το οποίο κατασκευάστηκε από την κυβέρνηση της πολιτείας Όγιο εντός του σχολικού συγκροτήματος, και λαμβάνουν δωρεάν γεύματα στο πλαίσιο του Τμήματος Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Επιστήμης και Τεχνολογίας. Ωστόσο, λόγω αυτού του προγράμματος, πολλοί γονείς αφήνουν τα παιδιά τους στον ξενώνα χωρίς να νοιαστούν ξανά μέχρι το τέλος του τριμήνου, όπως εξήγησε ο Olujide:

Οι γονείς όλων αυτών των παιδιών δεν νοιάζονται για αυτά, θέλουν πάντα ένα μέρος να τα αφήσουν και να φύγουν. Όταν έρχεται η ώρα των διακοπών, κάποιοι γονείς δεν μπαίνουν στον κόπο να έρθουν να τα παραλάβουν. Η επιστάτρια θα συνεχίσει πάντα να τα τηλεφωνεί, αλλά δεν θα απαντήσει στην κλήση. Οι γονείς έχουν αρνητικές αντιλήψεις για αυτά τα παιδιά, επειδή αμφιβάλλουν για το μέλλον τους. 

Σύμφωνα με την διευθύντρια του ξενώνα, MO Ogunkunle, η μητέρα του Samad τον επισκέπτεται μία φορά το μήνα και ο πατέρας του μία φορά το τρίμηνο. 

Ο Toheeb Babalola μαζί με μερικά από τα μέλη του προσωπικού του Ειδικού Σχολείου Ijokodo, στο Ιμπαντάν. Φωτογραφία που παρέχεται από τον Toheeb Babalola, χρησιμοποιείται με άδεια.

Ζήτησα και μου δόθηκαν τα τηλέφωνα των γονιών του Samad και πρώτα τηλεφώνησα στη μητέρα του. Απαντώντας στην ερώτησή μου σχετικά με την κατάσταση αποκατάστασης του Samad, η Ipadeola είπε: «Έρχομαι να δω την επιστάτρια, αλλά δεν γνωρίζω την κατάσταση αποκατάστασής του, γι’ αυτό και δεν γνωρίζω ακόμη το επόμενο σχέδιό μας για αυτόν».

Τρεις μέρες αργότερα, τηλεφώνησα και στον πατέρα του, ο οποίος είπε: «Το μόνο λάθος που κάναμε ήταν ότι επισκεφτήκαμε την διευθύντρια αλλά όχι τους δασκάλους και τη διευθύντριά τους. Δεν σκοπεύαμε να τον εγκαταλείψουμε εκεί».

Σε ένδειξη μεταμέλειας, ο πατέρας του Samad επισκέφθηκε το σπίτι μου στο Ιμπαντάν και μαζί πήγαμε στο σχολείο για να συναντηθούμε με τη διεύθυνση. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ζήτησε ειλικρινά συγγνώμη που παραμέλησε τον γιο του.

Ένα άρθρο από το Disability Africa επεσήμανε ότι πολλές οικογένειες επιλέγουν να εγγράψουν τα παιδιά τους σε ιδρύματα όπως τα ειδικά σχολεία, καθοδηγούμενες από την πεποίθηση ότι αυτό είναι προς το συμφέρον του παιδιού. Αυτή η απόφαση συχνά πηγάζει από γνήσια φροντίδα και την επιθυμία να προσφέρουν στο παιδί όσο πιο ολοκληρωμένη ζωή γίνεται. Πάρτε, για παράδειγμα, την περίπτωση του Samad. Ο πατέρας του Samad είναι οικονομικά εύπορος και πλήρως ικανός να στηρίξει τον γιο του. Κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας, μας είπε ότι τα αδέλφια του Samad φοιτούν σε έγκριτα πανεπιστήμια και κολέγια. Αρχικά, ο Samad ήταν εγγεγραμμένος σε κανονικό σχολείο. Ωστόσο, λόγω της κατάστασής του, θεώρησαν απαραίτητο να τον τοποθετήσουν σε ειδικό σχολείο, όπου οι μοναδικές του ανάγκες θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν καλύτερα.

Η νεότερη έκθεση της UNICEF, που δημοσιεύθηκε το 2022, διαπίστωσε ότι πάνω από 240 εκατομμύρια παιδιά από τα 8,1 δισεκατομμύρια του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν με αναπηρίες. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περισσότερα από 80 εκατομμύρια Αφρικανοί ζουν με αναπηρίες. Συνολικά, τα άτομα με αναπηρίες (ΑμεΑ) θεωρούνται η μεγαλύτερη μειονότητα στον κόσμο.

Η αξιολόγηση του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας τόνισε ότι η Νιγηρία, η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα στη Δυτική Αφρική, κατέγραψε 29 εκατομμύρια άτομα με αναπηρίες το 2018. Και ότι το 9% των παιδιών άνω των πέντε ετών έχουν κάποιο επίπεδο δυσκολίας στην όραση, την ακοή, το περπάτημα, την επικοινωνία και τη γνωστική λειτουργία.

Κανένας άνθρωπος στη γη δεν γεννήθηκε χωρίς μία ή δύο αναπηρίες. Η αναπηρία έχει δύο μορφές: προσωρινή και μόνιμη αναπηρία. Η προσωρινή αναπηρία περιλαμβάνει τραυματισμούς, που χρειάζονται λίγο χρόνο για να επουλωθούν και αφήνουν ουλές στα μέρη του σώματος. Η μόνιμη αναπηρία αποτελείται από εγγενείς και τυχαίες βλάβες όπως η ακοή, η κινητικότητα, η όραση και οι νοητικές βλάβες. Πρόκειται για σωματικές και ψυχικές βλάβες και δεν έχουν πειστική εγγύηση για αποκατάσταση.

Είτε με είτε χωρίς αναπηρία, κανένας στον κόσμο δεν πρέπει να στερείται των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων του: του δικαιώματος στη ζωή, την κυκλοφορία, την έκφραση, την εκπαίδευση, την εργασία και τον συνεταιρισμό, μεταξύ άλλων. Ωστόσο, πολλά παιδιά, όπως και ο Samad, υφίστανται κακομεταχείριση και στερούνται των δικαιωμάτων τους στον κόσμο.