Ένας μαθητής σε κέντρο μάθησης στο Κοξ Μπαζάρ στο Μπαγκλαντές. Φωτογραφία από τον Mohammed Zubair. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Αυτό το δοκίμιο γράφτηκε από τους Mohammed Zubair και Abul Osman, ευγενική προσφορά του Παγκόσμιου Κινήματος κατά της Ανιθαγένειας (GMAS), συνεργάτη περιεχομένου του Global Voices.

Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της σειράς Spotlight του Global Voices για τον Ιούλιο του 2026 με τίτλο «Ανιθαγένεια». Αυτή η σειρά προσφέρει μία οπτική στο ζήτημα της ανιθαγένειας και το πώς αυτή περιορίζει την ελευθερία μετακινήσεων των ανθρώπων, τις ακαδημαϊκές τους ευκαιρίες, την πολιτική πρόσβαση και άλλα. Μπορείτε να υποστηρίξετε αυτό το ρεπορτάζ με δωρεά εδώ.

Κάθε πρωί σε δεκάδες προσφυγικούς καταυλισμούς Ροχίνγκια στο Μπαγκλαντές, χιλιάδες νέοι Ροχίνγκια ξυπνούν με τις ίδιες ελπίδες που κουβαλούν οι μαθητές παντού. Ονειρεύονται να γίνουν γιατροί, δάσκαλοι, μηχανικοί, δημοσιογράφοι και ηγέτες, που μπορούν να υπηρετήσουν τις κοινότητές τους. Παίρνουν φθαρμένα σημειωματάρια, περπατούν σε υπερπλήρη κέντρα μάθησης με πολύ περιορισμένους πόρους ή διδάσκονται μόνοι τους, επειδή δεν υπάρχει πουθενά αλλού μέρος για να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους.

Οι πρόσφυγες Ροχίνγκια δεν επιτρέπεται να παρακολουθήσουν επίσημη εκπαίδευση στο Μπαγκλαντές λόγω των κυβερνητικών πολιτικών, που περιορίζουν την πρόσβασή τους στο εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Ως πρόσφυγες, δεν επιτρέπεται να εγγραφούν σε δημόσια σχολεία ή πανεπιστήμια του Μπαγκλαντές και αυτοί οι περιορισμοί συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με το καθεστώς και την ταυτότητά τους ως πρόσφυγες. Αντίθετα, τα περισσότερα παιδιά και νέοι Ροχίνγκια περιορίζονται σε κέντρα μάθησης, που παρέχουν μόνο βασική εκπαίδευση. Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες μαθητές Ροχίνγκια στερούνται την ευκαιρία να συνεχίσουν τις σπουδές τους, να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον.

Ο κόσμος συχνά χαρακτηρίζει αυτά τα παιδιά ως «χαμένη γενιά».

Αυτή η φράση αντικατοπτρίζει την τραγωδία του εκτοπισμού τους, αλλά δεν αντικατοπτρίζει ποιοι είναι.

Αφού ακούσαμε τις φωνές των νέων Ροχίνγκια, ένα πράγμα γίνεται σαφές: δεν είναι χαμένοι. Δεν έχουν εγκαταλείψει τα όνειρά τους ούτε έχουν σταματήσει να πιστεύουν στη δύναμη της εκπαίδευσης. Έχουν χάσει κάτι πολύ διαφορετικό: την ευκαιρία να μάθουν ελεύθερα, να συνεχίσουν τις σπουδές τους και να χτίσουν το μέλλον που φαντάζονταν, πριν η βία τους αναγκάσει να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.

Όνειρα που αρνούνται να ξεθωριάσουν

Κάθε μέρα ο Mohammed Furkan, ποιητής και ακτιβιστής νέων, βλέπει νέους να μελετούν βιρμανικά, αγγλικά, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, ιστορία και γεωγραφία μέχρι αργά το βράδυ, να μοιράζονται βιβλία με φίλους, να διδάσκουν μικρότερα παιδιά και να αρνούνται να αφήσουν την εκπαίδευση να εξαφανιστεί από τη ζωή τους. Οι περισσότεροι μαθητές αγοράζουν οι ίδιοι τα βιβλία τους, ενώ κάποιοι λαμβάνουν δωρεά βιβλίων από άλλα μέλη της κοινότητας. Πιστεύει ότι ο κόσμος συχνά επικεντρώνεται σε όσα έχουν χάσει οι πρόσφυγες, ενώ παραβλέπει όσα συνεχίζουν να προστατεύουν.

Λέει: «Δεν έχουμε χάσει τα όνειρά μας ή τις δυνατότητές μας. Έχουμε χάσει τις ευκαιρίες, που αξίζει κάθε νέος».

Τα λόγια του Furkan αποτυπώνουν μια απλή αλλά ισχυρή αλήθεια: το μέλλον κανενός νέου δεν πρέπει να καθορίζεται από το μέρος, όπου αναγκάστηκε να αναζητήσει ασφάλεια.

Αυτή η πραγματικότητα αντικατοπτρίζεται επίσης στα ευρήματα της UNICEF και της Ύπατης Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Τα παιδιά και οι νέοι πρόσφυγες Ροχίνγκια είναι πρόθυμοι να μάθουν και παραμένουν αφοσιωμένοι στην εκπαίδευσή τους. Η εκπαίδευσή τους διακόπτεται όχι επειδή δεν έχουν αποφασιστικότητα, αλλά επειδή οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες στους προσφυγικούς καταυλισμούς στο Μπαγκλαντές είναι περιορισμένες.

Μεγαλύτεροι μαθητές διαβάζουν σε μια τάξη στο Κοξ Μπαζάρ στο Μπαγκλαντές. Φωτογραφία από τον Mohammed Zubair. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Παρόλο που ορισμένα κέντρα μάθησης παρέχουν πρόσβαση στη βασική εκπαίδευση και ορισμένοι μαθητές μπορούν να σπουδάσουν στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος σπουδών της Μιανμάρ, πολλά παιδιά εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε συνεχή, ποιοτική εκπαίδευση. Τα κέντρα μάθησης συχνά έχουν πολύ περιορισμένη χωρητικότητα, με αποτέλεσμα υπερπλήρεις τάξεις. Υπάρχουν επίσης ελλείψεις σε ειδικευμένους ή έμπειρους εκπαιδευτικούς, σχολικά βιβλία και άλλο εκπαιδευτικό υλικό. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι ευκαιρίες για συνέχιση πέραν της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (10η τάξη) είναι εξαιρετικά περιορισμένες αφήνοντας πολλούς μαθητές χωρίς σαφή πορεία προς την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή το πανεπιστήμιο. Ως αποτέλεσμα, πολλά παιδιά και νέοι Ροχίνγκια δεν μπορούν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους παρά το ισχυρό κίνητρο και τη δέσμευσή τους στη μάθηση.

Ο πόνος του να φτάνεις σε μια κλειστή πόρτα

Ένας νεαρός Ροχίνγκια, ο Aung Naing Soe, εξήγησε ότι η εκπαίδευση για τους πρόσφυγες Ροχίνγκια χρηματοδοτείται κυρίως από την UNICEF και υλοποιείται μέσω εταίρων όπως οι CODEC, BRAC, JCF, Coast Foundation και άλλες ΜΚΟ. Ωστόσο, αυτά τα προγράμματα παραμένουν ανεπαρκή για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών. Ως αποτέλεσμα, οι περισσότεροι μαθητές Ροχίνγκια βασίζονται σε κοινοτικά σχολεία, τα οποία λειτουργούν από έμπειρους εκπαιδευτικούς Ροχίνγκια στους καταυλισμούς.

Για πολλές οικογένειες Ροχίνγκια, τα κοινοτικά σχολεία είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλές τάξεις: αποτελούν πηγή ελπίδας για το μέλλον των παιδιών τους. Σύμφωνα με τον Ali Jinnah Hussin, ακτιβιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ερευνητή, παρόλο που περίπου 6.400 άτυπα κέντρα μάθησης λειτουργούν στους προσφυγικούς καταυλισμούς και υποστηρίζονται από ΜΚΟ, πολλά παιδιά Ροχίνγκια προτιμούν τα κοινοτικά σχολεία, επειδή πιστεύουν ότι οι ειδικευμένοι εκπαιδευτικοί και το πρόγραμμα σπουδών της Μιανμάρ τα προετοιμάζουν καλύτερα για το μέλλον.

Πολλοί γονείς επιλέγουν κοινοτικά σχολεία, επειδή εμπιστεύονται την ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχεται εκεί. Αυτά τα σχολεία διοικούνται από έμπειρους εκπαιδευτικούς Ροχίνγκια, πολλοί από τους οποίους δίδαξαν στη Μιανμάρ πριν εκτοπιστούν, και συνεχίζουν να διδάσκουν ακολουθώντας το πρόγραμμα σπουδών της Μιανμάρ. Αντίθετα, πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα κέντρα μάθησης, που βασίζονται σε ΜΚΟ, δεν παρέχουν την ίδια ποιότητα διδασκαλίας ή το ίδιο βάθος γνώσης, καθιστώντας τα κοινοτικά σχολεία μια καλύτερη επιλογή για την εκπαίδευση των παιδιών τους.

Παρά την αφοσίωση αυτών των δασκάλων και τη σκληρή δουλειά των μαθητών τους, μεγάλο μέρος αυτής της εκπαίδευσης παραμένει αόρατο έξω από τους προσφυγικούς καταυλισμούς. Χωρίς διεθνώς αναγνωρισμένα πιστοποιητικά ή διαπιστευμένα προσόντα, τα χρόνια σπουδών και επιτευγμάτων έχουν μικρή αξία πέρα ​​από τα όρια του καταυλισμού αφήνοντας πολλούς ταλαντούχους μαθητές Ροχίνγκια χωρίς ευκαιρίες να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους.

Ωστόσο, παρόλο που μπορούν να ολοκληρώσουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στα στρατόπεδα προσφύγων του Μπαγκλαντές, οι Ροχίνγκια δεν έχουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, επειδή κανένα πανεπιστήμιο του Μπαγκλαντές δεν μπορεί να τους δεχτεί λόγω του καθεστώτος πρόσφυγα.

Για τις οικογένειες που ήδη αγωνίζονται να επιβιώσουν, η τριτοβάθμια εκπαίδευση γίνεται ένα όνειρο αδύνατο να επιτευχθεί. Οι νέοι που κάποτε φαντάζονταν να φορούν τήβεννο αποφοίτησης αρχίζουν να αναζητούν καθημερινή εργασία απλώς για να βοηθήσουν τις οικογένειές τους να επιβιώσουν.

Δεν εξαφανίζεται το όνειρο.

Οι ευκαιρίες εξαφανίζονται.

Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, μόνο ένα μικρό ποσοστό των νέων προσφύγων παγκοσμίως έχει πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, παρά το γεγονός ότι έχει την ικανότητα, την αποφασιστικότητα και την επιθυμία να συνεχίσει τη μάθηση. Συνεχίζουν να θέτουν ένα απλό ερώτημα. Γιατί μας στερείται η ευκαιρία να συνεχίσουμε την εκπαίδευσή μας, ενώ η εκπαίδευση είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα; Δεν είμαστε εμείς (οι Ροχίνγκια) άνθρωποι, που αξίζουμε την ίδια ευκαιρία να μάθουμε όπως οι μαθητές από άλλες χώρες, να αναπτυχθούμε και να χτίσουμε το μέλλον μας όπως κάθε άλλος νέος στον κόσμο; Αυτά δεν είναι ζητήματα προνομίων: είναι ζητήματα ισότητας, αξιοπρέπειας, δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η εκπαίδευση έχει σχέση με την ελπίδα

Ο ποιητής Ro Hefzu εξηγεί πώς ένιωσε όταν του διακόπηκε απότομα η μάθησή του λόγω του καθεστώτος του πρόσφυγα. «Πριν καν προλάβουμε να επιδείξουμε τις δεξιότητες, την εμπειρία ή τις δυνατότητές μας, συχνά μας σταματούν».

Αλλά όταν ο ακτιβιστής Ro Hamid Ullah μιλάει για την εκπαίδευση, σπάνια ξεκινά με τις τάξεις ή τα σχολικά βιβλία. Ξεκινά με την ελπίδα.

Για τους νέους που ζουν σε εκτοπισμό, η εκπαίδευση είναι κάτι περισσότερο από την εκμάθηση μαθημάτων. Τους δίνει έναν λόγο να πιστεύουν ότι το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο από το σήμερα. Όταν αυτή η ελπίδα διακόπτεται, ο συναισθηματικός αντίκτυπος είναι βαθύς.

Η Noor Kolima έχασε τους γονείς της σε πολύ νεαρή ηλικία. Ζει στον μεγαλύτερο καταυλισμό προσφύγων στον κόσμο, στο Κοξ Μπαζάρ του Μπαγκλαντές, με τον ανάπηρο αδελφό της, του οποίου η σοβαρή ψυχική ασθένεια τον καθιστά σχεδόν ανίκανο να φροντίσει τον εαυτό του. Η ζωή της Noor είναι ένας καθημερινός αγώνας για να καλύψει τις βασικές της ανάγκες τόσο για την εκπαίδευση όσο και για τα προς το ζην. Το μόνο που της έχει απομείνει από την οικογένειά της είναι μια μεγάλη και συμβολική εσάρπα της μητέρας της, που κουβαλάει ως ανάμνηση. Ψιθυρίζει ότι μια μέρα, μπορεί να αποδείξει ότι ανήκει κάπου στον κόσμο.

Η Noor ήταν μόλις 14 ετών, όταν έχασε τη μητέρα της από σοβαρή ασθένεια. Παρά τη θλίψη και την απώλεια του θανάτου της μητέρας της, συνεχίζει να ονειρεύεται να γίνει γιατρός. Θέλει να σώσει τις ζωές άλλων γυναικών, ώστε να μην χρειάζεται να βλέπει άλλες να πεθαίνουν, όπως η μητέρα της, επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες. Πιστεύει: «Αν μπορώ να είμαι ένα μορφωμένο κορίτσι σήμερα, θα μπορώ να εκπαιδεύσω άλλα κορίτσια αύριο».

Πολλοί μαθητές Ροχίνγκια ζουν με αβεβαιότητα, θυμό και απογοήτευση. Κάποιοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το σχολείο για να στηρίξουν οικονομικά τις οικογένειές τους. Άλλοι συνεχίζουν να σπουδάζουν, χωρίς να γνωρίζουν αν οι προσπάθειές τους θα ανοίξουν ποτέ τις πόρτες που ονειρεύονται.

Παρόλα αυτά, συνεχίζουν να μαθαίνουν.

Η ανθεκτικότητά τους είναι εξαιρετική.

Έρευνα της οργάνωσης Save the Children δείχνει ότι οι μακροχρόνιες διακοπές στην εκπαίδευση μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική ευεξία, την αυτοπεποίθηση και τις μελλοντικές ευκαιρίες. Πίσω από κάθε διακοπτόμενο εκπαιδευτικό ταξίδι κρύβεται ένας νέος, που αγωνίζεται να διατηρήσει την ελπίδα.

Τι πραγματικά ζητούν οι νέοι Ροχίνγκια

Οι νέοι Ροχίνγκια δεν ζητούν από τον κόσμο να τους λυπηθεί. Ζητούν τις ίδιες ευκαιρίες, που αξίζουν οι μαθητές σε κάθε χώρα. Θέλουν ποιοτική εκπαίδευση, αναγνωρισμένα πιστοποιητικά, επαγγελματική κατάρτιση, υποτροφίες, πρόσβαση σε πανεπιστήμια και δίκαιες ευκαιρίες για να χτίσουν μια ουσιαστική ζωή μέσω της γνώσης και της σκληρής δουλειάς. Η εκπαίδευση δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

Η επένδυση στην εκπαίδευση των προσφύγων δεν βοηθά απλώς μεμονωμένους μαθητές. Επενδύει σε μελλοντικούς εκπαιδευτικούς, γιατρούς, μηχανικούς, επιχειρηματίες, δημοσιογράφους και ηγέτες της κοινότητας που μπορούν μια μέρα να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση των κοινοτήτων τους.

Οι φωνές των νέων Ροχίνγκια σε αυτό το άρθρο στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: δεν έχουν εγκαταλείψει την εκπαίδευση και ο κόσμος δεν πρέπει να τους εγκαταλείψει.