Βενεζουελάνοι διοργανωτές μαζί με την ομάδα διάσωσης Topos Azteca, γνωστή για την εξειδίκευσή της στην αντιμετώπιση σεισμών και καταρρεύσεων κτιρίων, στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπενίτο Χουάρεζ με κουτιά και τσάντες γεμάτες με ιατροφαρμακευτικό υλικό, απαραίτητα υλικά και εξοπλισμό διάσωσης. Η φωτογραφία δόθηκε από τους διοργανωτές. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Όταν οι καταστροφικοί δίδυμοι σεισμοί χτύπησαν τη Βενεζουέλα, η ανταπόκριση ξεπέρασε κατά πολύ τα σύνορα της χώρας. Κατά μήκος της Λατινικής Αμερικής και πιο πέρα, οι Βενεζουελάνοι που ζουν στο εξωτερικό κινητοποιήθηκαν εντός μερικών ωρών μαζεύοντας χρήματα, οργανώνοντας εθελοντικές ομάδες και κατασκευάζοντας έμπιστα δίκτυα για να παράσχουν βοήθεια άμεσα στα επιζήσαντα άτομα.

Στο Μεξικό, όπου δεκαετίες προετοιμασίας για τους σεισμούς έχουν δημιουργήσει μία δυνατή κουλτούρα πολιτικής αλληλεγγύης, η Βενεζουελάνα μετανάστρια, παραγωγός και αντιρατσίστρια ερευνήτρια Mariana Álvarez Castillo βοήθησε στην καθοδήγηση μίας προσπάθειας αρωγής μαζί με τις κοινότητες La Pitahaya Vegana, Masala CCS και Levantemos la Casa. Μέσω ταχύτατης συγκρότησης δικτύου εθελοντών, δωρητών και έμπιστων τοπικών συνεργατών, βοήθησαν άμεσα εκείνους που είχαν πληγεί.

Σε αυτή τη συνέντευξη, η Álvarez αναλογίζεται τις τεράστιες προσπάθειες της ομάδας, πώς η διασπορά της Βενεζουέλας μεταμόρφωσε την θλίψη σε συλλογική δράση, τις προκλήσεις συντονισμού της ανθρωπιστικής βοήθειας πέρα από τα σύνορα και τι αποκαλύπτει αυτή η αξιοσημείωτη κινητοποίηση για την ανθεκτικότητα, την αλληλεγγύη και την εξελισσόμενη ταυτότητα των Βενεζουελάνων στον κόσμο.

Gabriela Mesones Rojo (GMR): Τι κινητοποίησε την τόσο γρήγορη οργάνωσή σας μετά από τους σεισμούς;

Mariana Álvarez Castillo (MÁC): Beyond the obvious shock and grief of knowing that so much irreversible damage had occurred in a matter of seconds, I think living in a seismic country like Mexico has taught us how critical the first hours after a disaster like this are. In the face of an event of this magnitude, the response has to be immediate.

Here, the collective memory of the 1985 and 2017 earthquakes is still very much alive. These events are part of Mexico’s recent history, and they led to the development of protocols, early warning systems, drills, and emergency guidelines. Because of that, we quickly understood that the scale of the catastrophe in Venezuela would be devastating.

We also know that our country, Venezuela, is not prepared to cope with earthquakes like these.

Just a couple of hours after the quake, reports from La Guaira began to emerge, and by the following morning we were already making decisions about how to organize. That same day, we launched our initiative, and within seven hours we had delivered supplies, meals, and clean drinking water to four public hospitals thanks to the overwhelming response from donors. During that same week, we also established a collection center at La Pitahaya Vegana, made possible by an incredible network of volunteers.

Mariana Álvarez Castillo (MÁC): Πέρα από το προφανές σοκ και την θλίψη του να γνωρίζεις ότι μέσα σε δευτερόλεπτα είχαν συμβεί τόσες πολλές μη αναστρέψιμες καταστροφές, πιστεύω ότι το να ζει κανείς σε μία σεισμογενή χώρα σαν το Μεξικό μας δίδαξε πόσο κρίσιμες είναι οι πρώτες ώρες μετά από καταστροφές σαν κι αυτή. Μπροστά σε ένα περιστατικό τέτοιου μεγέθους, η ανταπόκριση πρέπει να είναι άμεση.

Εδώ, η συλλογική μνήμη από τους σεισμούς του 1985 και του 2017 είναι ακόμα πολύ ζωντανή. Αυτά τα περιστατικά αποτελούν κομμάτι της νεότερης ιστορίας του Μεξικού και έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη πρωτοκόλλων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, ασκήσεων και κατευθυντήριων γραμμών για έκτακτα περιστατικά. Λόγω αυτού, συνειδητοποιήσαμε γρήγορα ότι η κλίμακα της καταστροφής στη Βενεζουέλα θα ήταν ολέθρια.

Γνωρίζουμε επίσης ότι η χώρα μας, η Βενεζουέλα, δεν είναι προετοιμασμένη για τέτοιου είδους σεισμούς.

Μόλις μερικές ώρες μετά τον σεισμό, άρχισαν να εμφανίζονται ρεπορτάζ από την Λα Γκουέιρα και μέχρι το επόμενο πρωί παίρναμε ήδη αποφάσεις για το πώς θα οργανωθούμε. Την ίδια ακριβώς μέρα, ξεκινήσαμε την πρωτοβουλία μας και εντός επτά ωρών είχαμε παραδώσει προμήθειες, γεύματα και καθαρό πόσιμο νερό για τέσσερα δημόσια νοσοκομεία χάρη στην εκπληκτική ανταπόκριση των δωρητών. Την ίδια εβδομάδα, είχαμε επίσης δημιουργήσει κέντρο συλλογής στην La Pitahaya Vegana χάρη σε ένα καταπληκτικό δίκτυο εθελοντών.

GMR: Τι λέει αυτή η κινητοποίηση για τη Βενεζουέλα που υπάρχει πέρα από τα σύνορά της;

MÁC: Venezuelan migrants are learning how to build community outside our country. Unlike countries such as Mexico, Puerto Rico, or China, whose migration histories span generations and have produced well-established communities abroad—like Mexicans in Chicago or California, or Puerto Ricans in New York—we don’t have a long-standing migrant tradition to draw upon. We’re creating that collective memory now.

Migration on this scale is a recent phenomenon in Venezuela’s history, so it isn’t always easy to organize or know how best to respond. But in this case, different small groups quickly reached the same conclusion: we had to send money for whatever was most urgently needed — water, tools, medical supplies, medicines, and more recently, orthopedic fixation materials for survivors with severe injuries caused by collapsed buildings.

There is also a deep sense of guilt that comes with being far away, and even with being safe. When you can’t be there to support your loved ones during such a horrific moment, the best response is action: finding a way to solve something, however small; contributing something, however insignificant it may seem.

MÁC: Οι Βενεζουελάνοι μετανάστες μαθαίνουν πώς να δομούν κοινότητες εκτός της χώρας μας. Σε αντίθεση με χώρες όπως το Μεξικό, το Πουέρτο Ρίκο ή η Κίνα, των οποίων οι ιστορίες μετανάστευσης είναι παλιές και έχουν παράξει καλά δομημένες κοινότητες στο εξωτερικό – σαν τους Μεξικανούς στο Σικάγο ή την Καλιφόρνια, ή Πορτορικανούς στη Νέα Υόρκη – εμείς δεν έχουμε κάποια μακρά παράδοση. Δημιουργούμε μια συλλογική μνήμη αυτή τη στιγμή.

Η μετανάστευση σε αυτή την κλίμακα αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο στην ιστορία της Βενεζουέλας, έτσι δεν είναι πάντα εύκολο να οργανωθούμε ή να γνωρίζουμε ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιδράσουμε. Αλλά στην προκείμενη περίπτωση, διαφορετικές μικρές ομάδες έφτασαν γρήγορα στο ίδιο συμπέρασμα: έπρεπε να στείλουμε χρήματα για οτιδήποτε έχρηζε έκτακτης ανάγκης – νερό, εργαλεία, ιατρικά εφόδια, φάρμακα, και πιο πρόσφατα υλικά οστεοσύνθεσης για επιζήσαντα άτομα με σοβαρά κατάγματα που προκλήθηκαν από την κατάρρευση κτιρίων.

Υπάρχει επίσης ένα βαθύ αίσθημα ενοχής, που προκύπτει με την απόσταση, ακόμη και με την αίσθηση ασφάλειας. Όταν δεν μπορείς να είσαι εκεί για να υποστηρίξεις τους αγαπημένους σου σε μια τόσο φρικτή στιγμή, η καλύτερη απάντηση είναι δράση: να βρεις ένα τρόπο να λύσεις κάτι, όσο μικρό κι αν είναι αυτό. Να συνεισφέρεις κάτι, όσο ασήμαντο μπορεί να μοιάζει.

Αριστερά: κέντρο συλλογής στην La Pitahaya Vegana, όπου λαμβάνονταν, κατηγοριοποιούταν και ταξινομούνταν οι δωρεές .Δεξιά: Εθελοντές οργανώνουν τα απαραίτητα, προτού αυτά σταλθούν στη Βενεζουέλα με την ομάδα διάσωσης Topos Azteca. Φωτογραφίες από τους διοργανωτές. Χρησιμοποιούνται με άδεια.

GMR: Ποια αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση στον συντονισμό της βοήθειας από το Μεξικό: η συγκέντρωση χρημάτων, η εφοδιαστική αλυσίδα ή η εμπιστοσύνη;

MÁC: It’s important to say that experiencing the solidarity of the Mexican people has been deeply moving. They have supported us by donating, bringing supplies to collection centers, volunteering at fundraising events, helping facilitate the travel of the Topos rescue brigades, and offering words of encouragement and heartfelt embraces.

We know that Venezuelan migrants in other countries haven’t always experienced the same level of empathy, and feeling alone and foreign during a tragedy like this can be heartbreaking.

Perhaps the greatest challenge for us as migrants in Mexico is exactly what many people who lived through the earthquakes would have preferred: not being there. Walking through streets far from home, going to places where life appears to go on as usual. Going to work and functioning as though everything is normal. Finding the strength to focus on the present. Trying to pay attention to anything other than the relentless flow of news about the earthquakes. Essentially, pretending we’re okay.

MÁC: Είναι σημαντικό να πούμε ότι το να βιώνεις την αλληλεγγύη των Μεξικανών ήταν βαθύτατα συγκινητικό. Μας έχουν υποστηρίξει με δωρεές, φέρνοντας προμήθειες σε κέντρα συλλογής, δουλεύοντας εθελοντικά σε εκδηλώσεις συγκέντρωσης χρημάτων, βοηθώντας τη διευκόλυνση μετακίνησης των ομάδων διάσωσης του Topos, και προσφέροντας λόγια ενθάρρυνσης και εγκάρδιων αγκαλιών.

Ξέρουμε ότι οι Βενεζουελάνοι μετανάστες σε άλλες χώρες δεν έχουν απαραίτητα βιώσει το ίδιο επίπεδο συμπόνοιας και το να νιώθει κανείς μόνος και ξένος σε μια τραγωδία σαν και αυτή μπορεί να είναι θλιβερό.

Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση για εμάς ως μετανάστες στο Μεξικό είναι ακριβώς αυτό που πολλοί άνθρωποι που βίωσαν τους σεισμούς θα είχαν προτιμήσει: να μην είναι εκεί. Περπατώντας στους δρόμους μακριά από την πατρίδα, το να πηγαίνουμε σε μέρη όπου η ζωή μοιάζει να συνεχίζει ως έχει. Προσπαθώντας να προσέξουμε οτιδήποτε άλλο παρά την ατελείωτη ροή των νέων για τους σεισμούς. Ουσιαστικά, προσποιούμαστε ότι είμαστε εντάξει.

GMR: Η Βενεζουέλα έχει μακρά ιστορία δυσπιστίας όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια. Πώς εξασφαλίζετε τη διαφάνεια;

MÁC: The three of us are friends who work on academic and culinary projects. Throughout this process we’ve stood behind the initiative with our personal identities and social media accounts, but also through Antroposabores, Conuco, and La Pitahaya Vegana — trusted community-based projects that have spent years building strong, deeply committed networks.

From the beginning, we also partnered with the Caracas restaurant Masala CCS, which was preparing to open its doors to the public when the earthquakes struck. Instead, they chose to donate their facilities, staff, and kitchen to prepare meals for doctors, rescue workers, and survivors.

Through their volunteers, we’ve built a network in Caracas that allows resources to reach civilians directly, without intermediaries or bureaucracy. Donations go straight to a trusted member of our network in Caracas, who purchases whatever is needed and delivers it directly to the places where it’s required, avoiding customs procedures or checkpoints that could delay or divert aid.

We also follow a strict accountability policy: every donation is recorded, every purchase receipt is kept, and photos, videos, and testimonials are shared on our social media. This allows every donor to see exactly how their contribution was used and the direct impact it has had.

More recently, we launched ‘Levantemos la Casa’ (‘Let's Rebuild the Home’), a series of events organized by the Venezuelan community in Mexico City, where artists, poets, producers, designers, filmmakers, and entrepreneurs donate their work to raise funds. Every dollar goes directly toward supporting those affected by the earthquakes through cultural gatherings that strengthen community while providing relief.

MÁC: Οι τρεις μας είμαστε φίλοι, που δουλεύουν σε ακαδημαϊκά και μαγειρικά εγχειρήματα. Σε όλη αυτή τη διαδικασία έχουμε υποστηρίξει αυτή την πρωτοβουλία με τις προσωπικές μας ταυτότητες και τους λογαριασμούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και μέσω των Antroposabores, Conuco, και La Pitahaya Vegana – αξιόπιστων εγχειρημάτων βασισμένων στην κοινότητα που έχουν αφιερώσει χρόνια στη δόμηση δυνατών, βαθιά αφοσοιωμένων δικτύων.

Από την αρχή, συνεργαστήκαμε με το εστιατόριο Masala CCS στο Καράκας, το οποίο ετοιμαζόταν να ανοίξει τις πόρτες του στο κοινό όταν οι δίδυμοι σεισμοί χτύπησαν. Αντ’ αυτού, επέλεξαν να προσφέρουν τους χώρους, το προσωπικό και την κουζίνα τους για να ετοιμάσουν γεύματα για γιατρούς, διασώστες και επιζήσαντες.

Μέσω των εθελοντών, χτίσαμε δίκτυο στο Καράκας, που επιτρέπει στους πόρους να φτάσουν απευθείας τους πολίτες, χωρίς μεσάζοντες ή γραφειοκρατία. Οι δωρεές πάνε απευθείας σε ένα έμπιστο άτομο στο δίκτυό μας στο Καράκας, το οποίο αγοράζει ό,τι χρειάζεται, αποφεύγοντας τελωνειακές διαδικασίες ή τα σημεία ελέγχου, που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή να εκτρέψουν τη βοήθεια.

Επίσης ακολουθούμε αυστηρή πολιτική λογοδοσίας: κάθε δωρεά καταγράφεται, κάθε απόδειξη αποθηκεύεται, και φωτογραφίες, βίντεο και  μαρτυρίες μοιράζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσής μας. Αυτό επιτρέπει κάθε δωρητή να δει ακριβώς πώς αξιοποιήθηκε η συνεισφορά τουςκαι τον άμεσο αντίκτυπο που αυτή είχε.

Πιο πρόσφατα, ιδρύσαμε το «Levantemos la Casa» (Ας ξαναχτίσουμε το Σπίτι), μία σειρά εκδηλώσεων που οργανώνεται από τη βενεζουελάνικη κοινότητα στην Πόλη του Μεξικού, όπου καλλιτέχνες, ποιητές, παραγωγοί, σχεδιαστές, σκηνοθέτες και επιχειρηματίες δωρίζουν την εργασία τους για να συλλέξουν πόρους. Κάθε δολάριο πάει απευθείας προς στην υποστήριξη εκείνων που επλήγησαν από τους σεισμούς μέσα από πολιτιστικές συναντήσεις που ενδυναμώνουν την κοινότητα ενώ παρέχουν βοήθεια.

Οι μουσικοί Augusto Bracho και Laura Itandehui παίζουν στην πρώτη συγκέντρωση του «Levantemos la Casa» μία πολιτιστική εκδήλωση συγκέντρωσης χρημάτων προς υποστήριξη των κοινοτήτων που επλήγησαν από τους σεισμούς στη Βενεζουέλα. Η εκδήλωση έλαβε χώρα στη Libería Utópicas στο Coyacán, στην Πόλη του Μεξικού. Φωτογραφία από τους διοργανωτές. Χρησιμοποιείται με άδεια.

GMR: Υπάρχει κάτι στο μοντέλο της πολιτικής οργάνωσης του Μεξικού, που θα θέλατε να δείτε να αντιγράφεται στη Βενεζουέλα;

MÁC: I’m not an expert on the subject, but I would say that Mexico’s earthquake early warning system is something worth replicating. Depending on the earthquake’s epicenter, the alarm can sound up to a minute before the shaking begins, giving people precious seconds to activate emergency protocols that are taught in schools and reinforced through nationwide drills held at least once a year. Those few seconds can make an enormous difference and save lives.

I would also highlight Mexico’s emphasis on prevention and structural safety. Building this culture hasn’t been easy; Mexico’s seismic history is marked by tremendous pain. But those experiences have led both society and specialists to implement stricter building regulations, reinforcement measures, and regular structural evaluations.

We’ve seen how the lack of preventive policies and resilient infrastructure has left Venezuela especially vulnerable. At this point, it often feels as though citizens themselves must organize collectively, beyond the limits of government institutions.

MÁC: Δεν είμαι ειδική στο θέμα, αλλά θα έλεγα ότι το σύστημα έγκαιρης ενημέρωσης για τους σεισμούς στο Μεξικό αξίζει να υιοθετηθεί. Βάσει του επικέντρου του σεισμού, ο συναγερμός μπορεί να ακουστεί μέχρι και ένα λεπτό προτού ξεκινήσουν οι δονήσεις, δίνοντας στους ανθρώπους πολύτιμα δευτερόλεπτα για να ασκήσουν τα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης, που διδάσκονται στα σχολεία και ενισχύονται μέσω ετήσιων ασκήσεων. Αυτά τα δευτερόλεπτα μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά και να σώσουν ζωές.

Θα ήθελα επίσης να επισημάνω την έμφαση του Μεξικού στην πρόληψη και τη δομική ασφάλεια. Δεν ήταν εύκολο να χτιστεί αυτή η κουλτούρα. Η ιστορία των σεισμών του Μεξικού είναι σημαδεμένη από τρομερό πόνο. Αλλά εκείνες οι εμπειρίες έχουν οδηγήσει τόσο την κοινωνία όσο και τους ειδικούς στην ενσωμάτωση αυστηρότερων κανονισμών, μέτρων ενίσχυσης και τακτικών ελέγχων των υποδομών.

Έχουμε δει πώς η απουσία πολιτικών πρόληψης και ανθεκτικών υποδομών άφησαν τη Βενεζουέλα ιδιαίτερα ευάλωτη. Σε αυτό το σημείο, μοιάζει συχνά ότι οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει να οργανωθούν συλλογικά, πέρα από τα όρια των κυβερνητικών ιδρυμάτων.