Kλιματική ανθεκτικότητα μέσω της εκπαίδευσης: Ο Anil Adhikari για την προστασία του περιβάλλοντος και την αναληψη δράσης

Photo: Anil Adhikari, provided by Anil.

Ο Anil Adhikari σε δάσος στην περιοχή Pathivara του ανατολικού Νεπάλ. Φωτογραφία: Anil. Χρήση με άδεια.

Αυτή η ανάρτηση αποτελεί μέρος της σειράς Spotlight του Global Voices για τον Μάιο του 2026 με τίτλο «Παγκόσμια κρίση, τοπικές λύσεις». Αυτή η σειρά προσφέρει ιστορίες αντίστασης και επιτυχημένης δράσης για το κλίμα, πληροφορίες για το πώς οι κοινότητες στον Παγκόσμιο Νότο αγωνίζονται ενάντια στην κρίση, ανάλυση του τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τις μελλοντικές γενιές και πολλά άλλα. Μπορείτε να υποστηρίξετε αυτήν την κάλυψη κάνοντας δωρεά εδώ.

Ο Anil Adhikari είναι Νεπαλέζος εκπαιδευτικός, συγγραφέας και δημοσιογράφος, που εργάζεται για την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης στην τοπική κοινωνία. Εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες σχεδιάζει σχολικά προγράμματα σε κάθε γωνιά του Νεπάλ, επιστρατεύοντας την αφήγηση, τα εικονογραφημένα βιβλία και τη συμμετοχή των κατοίκων, ώστε να μάθει στα παιδιά για την άγρια φύση, τα δάση και τα οικοσυστήματα. Μέσα από τη δουλειά του, η περιβαλλοντική εκπαίδευση συναντά την τοπική ανθεκτικότητα, προετοιμάζοντας τους νέους να αναλάβουν δράση για την προστασία του φυσικού πλούτου απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Ίδρυσε τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Teka Samuha Nepal, η οποία τρέχει στα Ιμαλάια το Κοινοτικό Πρόγραμμα Προστασίας της Λεoπάρδαλης του Χιονιού (CBSLCP). Παράλληλα, διετέλεσε αρχισυντάκτης του περιοδικού The Snow Leopard Magazine και απέσπασε το Βραβείο Προστασίας του Περιβάλλοντος από τη WWF Νεπάλ το 2024. Μέσα από τα βιβλία περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που έχει γράψει, αναδεικνύει την κλιματική ανθεκτικότητα και προσαρμογή, επιστρατεύοντας την αφήγηση και δημιουργικές εξωσχολικές δραστηριότητες.

Η Sangita Swechcha, εκ μέρους του Global Voices, διεξήγαγε συνέντευξη μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με τον Anil Adhikari, προκειμένου να διερευνήσει το έργο του στον τομέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, τις πρωτοβουλίες του για τη δραστηριοποίηση των παιδιών και των κοινοτήτων, καθώς και τον ουσιαστικό ρόλο των οργανώσεων βάσης στη θωράκιση του Νεπάλ απέναντι στην κλιματική κρίση.

Sangita Swechcha (SS): Το Νεπάλ πλήττεται όλο και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή: από τις μεταβολές στα καιρικά μοτίβα μέχρι τις επιπτώσεις στα δάση και την άγρια ζωή. Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορεί να συμβάλει στην εύρεση λύσεων σε κοινοτικό επίπεδο;

Anil Adhikari (AA): Climate change is already affecting Nepal’s protected areas and biodiversity. For example, unseasonal snowstorms in 2018–2019 across the Himalayas caused the loss of thousands of livestock and likely affected wildlife as well. This phenomenon may have led to shifts in wildlife habitats. From 2012 to 2014, during our annual snow leopard scouts’ monitoring camps in Namu pastureland (4,300 m) in the Annapurna Conservation Area (ACA), our project team — together with students, field rangers, and local stakeholders — regularly observed hundreds of blue sheep, along with clear signs of snow leopards. However, in 2024, we found neither blue sheep nor any signs of snow leopards in the same area. Such changes may be linked to shifting weather patterns and habitat disturbance.

In response, our conservation team, working with schools and local partners, promotes conservation education among students in both Himalayan and lowland regions. Through extracurricular activities, we teach the causes and impacts of climate change, preparedness, and practical adaptation measures. Students learn these topics through conservation education books that I have written. We expect them to act as messengers, sharing these ideas with their families and communities, which can support local climate solutions. However, one key challenge remains: ensuring that this knowledge is effectively transferred from students to the wider community.

Anil Adhikari (AA): Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη ορατές στις προστατευόμενες περιοχές και τη βιοποικιλότητα του Νεπάλ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι εκτός εποχής χιονοθύελλες που έπληξαν τα Ιμαλάια το 2018 και το 2019, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες κοπάδια και επηρέασαν, όπως φαίνεται, και την άγρια ζωή, αλλάζοντας τους οικοτόπους των ειδών. Την περίοδο 2012-2014, στις ετήσιες αποστολές καταγραφής της λεοπάρδαλης του χιονιού στα βοσκοτόπια Ναμού (σε υψόμετρο 4.300μ.), στην Προστατευόμενη Περιοχή Αναπούρνα (ACA), η ομάδα μας — μαζί με μαθητές, φύλακες του πάρκου και τοπικούς παράγοντες — συναντούσε συχνά εκατοντάδες μπαράλ (μπλε πρόβατα) και ξεκάθαρα σημάδια παρουσίας λεοπαρδάλεων. Δυστυχώς, το 2024, στην ίδια ακριβώς περιοχή δεν εντοπίσαμε ούτε ένα μπαράλ ούτε κάποιο ίχνος από λεοπαρδάλεις. Αυτές οι μεταβολές ενδέχεται να οφείλονται στην αλλαγή των κλιματικών συνθηκών και τη διατάραξη των οικοσυστημάτων.

Για να το αντιμετωπίσουμε αυτό, η περιβαλλοντική μας ομάδα, σε συνεργασία με σχολεία και τοπικούς φορείς, προωθεί την περιβαλλοντική αγωγή στους μαθητές, τόσο στις ορεινές περιοχές των Ιμαλαΐων όσο και στις πεδινές. Μέσα από εξωσχολικές δράσεις, τους μαθαίνουμε τις αιτίες και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και τρόπους προετοιμασίας και πρακτικής προσαρμογής. Τα παιδιά εμβαθύνουν σε αυτά τα ζητήματα μέσα από βιβλία περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που έχω γράψει ο ίδιος. Στόχος μας είναι να γίνουν αγγελιοφόροι αυτής της γνώσης, μεταφέροντάς την στις οικογένειες και τις κοινότητές τους για να ενισχύσουν τη διαμόρφωση των τοπικών κλιματικών λύσεων. Παρ’ όλα αυτά, η μεγάλη πρόκληση παραμένει: πώς θα διασφαλίσουμε ότι αυτή η γνώση θα φτάσει πράγματι από τους μαθητές σε ολόκληρη την κοινωνία.

Photo: Provided by Anil Adhikari, Students of grade 6 at Janabahal Secondary School is reading renowned wildlife biologist Dr. George Schaller’s story.

Φωτογραφία: Anil Adhikari. Μαθητές της 6ης τάξης στο Γυμνάσιο Τζαναμπαχάλ διαβάζουν για τον βιολόγο άγριας πανίδας Δρ. George Schaller. Με άδεια χρήσης.

SS: Το έργο σας εστιάζει στα παιδιά και τα σχολεία. Γιατί είναι σημαντικό να εμπλέκονται οι νέοι από νωρίς, όταν πρόκειται για την οικοδόμηση της κλιματικής συνείδησης και της ανθεκτικότητας;

AA: Engaging young people early is important because they are part of the community today and the future caretakers of biodiversity. When they understand the link between nature, climate, and their daily lives, they begin to value coexistence and responsible behavior.

In my conservation education books, I use stories, critical thinking exercises, group work, community–school collaborative activities, and games to teach climate awareness and resilience. This approach makes learning simple, practical, and easy to remember. For example, students practice rainwater harvesting during the monsoon season, which helps provide water during dry periods. Through their clubs, they also engage in plantation activities.

Students then share these ideas with their families. In this way, education spreads into the community and supports practical climate adaptation and resilience.

AA: Η δραστηριοποίηση των νέων από μικρή ηλικία είναι καθοριστική, καθώς αποτελούν κομμάτι της σημερινής κοινωνίας και θα γίνουν οι αυριανοί προστάτες της βιοποικιλότητας. Μόλις συνειδητοποιήσουν πώς συνδέεται η φύση και το κλίμα με την καθημερινότητά τους, αρχίζουν να εκτιμούν την έννοια της συνύπαρξης και να υιοθετούν μια πιο υπεύθυνη στάση.

Στα βιβλία περιβαλλοντικής αγωγής που γράφω, επιστρατεύω ιστορίες, ασκήσεις κριτικής σκέψης, ομαδικές εργασίες, κοινές δράσεις σχολείου και τοπικής κοινωνίας, αλλά και παιχνίδια, ώστε να διδάξω την κλιματική συνείδηση και την ανθεκτικότητα. Με αυτή την προσέγγιση, η μάθηση γίνεται απλή, βιωματική και αποτυπώνεται εύκολα στη μνήμη. Για παράδειγμα, οι μαθητές μαθαίνουν στην πράξη να συλλέγουν το νερό της βροχής την περίοδο των μουσώνων, εξασφαλίζοντας έτσι αποθέματα νερού για τους μήνες της ξηρασίας. Παράλληλα, μέσα από τις σχολικές τους ομάδες, συμμετέχουν ενεργά σε δενδροφυτεύσεις.

Έπειτα, οι μαθητές μεταφέρουν τις ιδέες αυτές στις οικογένειές τους. Έτσι, η γνώση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την τοπική κοινωνία, ενισχύοντας στην πράξη την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και την ανθεκτικότητα.

SS: Υπογραμμίζετε τη σημασία μιας εκπαίδευσης, που καθοδηγείται σε τοπικό επίπεδο. Με ποιον τρόπο οι τοπικές κοινότητες και οι τοπικές Αρχές μπορούν να διαδραματίσουν ισχυρότερο ρόλο στη σύνδεση των προσπαθειών προστασίας του περιβάλλοντος με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή;

AA: Locally led education becomes most effective when communities and local governments take ownership. In the Community based Snow Leopard Conservation Project (CBSLCP), we supported local governments in including snow leopard conservation in school curricula and textbooks. So far, two out of five local governments have adopted this content. This helps institutionalize conservation education, making it more sustainable and locally relevant.

When local governments integrate such topics into education, it creates a strong link between conservation and climate adaptation. Students learn not only about wildlife but also about changing environments and how to respond.

In a book I authored for the Department of National Parks and Wildlife Conservation (DNPWC) / World Wide Fund for Nature (WWF) Nepal, I included a best-practice story on climate change adaptation, highlighting how students in the Himalaya operated simple weather stations to record daily temperatures and observe changes. They shared this information with their communities, helping farmers adjust their harvesting practices. In another book I authored for WWF Nepal, which was published and distributed to students’ environmental clubs, I included activities on reducing, reusing, and recycling waste to support climate action.

This kind of locally rooted education connects knowledge with action, strengthens community awareness, and supports practical climate adaptation at the local level.

AA: Η εκπαίδευση πιάνει πραγματικά τόπο, όταν οι ίδιες οι κοινότητες και οι τοπικοί φορείς παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Μέσα από το Κοινοτικό Πρόγραμμα Προστασίας της Λεοπάρδαλης του Χιονιού (CBSLCP), βοηθήσαμε τις τοπικές Αρχές να βάλουν την προστασία του σπάνιου αυτού ζώου στα σχολικά βιβλία και το πρόγραμμα διδασκαλίας. Μέχρι στιγμής, δύο από τις πέντε τοπικές Αρχές έχουν ήδη κάνει το βήμα υιοθετώντας την ύλη. Με αυτόν τον τρόπο, η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποκτά θεσμικές ρίζες, γίνεται πιο βιώσιμη και μιλάει κατευθείαν στις ανάγκες του τόπου.

Όταν η τοπική αυτοδιοίκηση ενσωματώνει αυτά τα ζητήματα στην εκπαιδευτική διαδικασία, χτίζεται μια ισχυρή σχέση ανάμεσα στην προστασία της φύσης και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Έτσι, οι μαθητές δεν αποκτούν γνώσεις μόνο για την άγρια πανίδα, αλλά κατανοούν τις περιβαλλοντικές μεταβολές και μαθαίνουν πώς να τις αντιμετωπίζουν.

Σε ένα από τα βιβλία μου για το Τμήμα Εθνικών Πάρκων και τη WWF Νεπάλ, μοιράστηκα μια πραγματική ιστορία επιτυχίας για την κλιματική προσαρμογή: περιέγραψα πώς παιδιά στα Ιμαλάια έστησαν και λειτούργησαν δικούς τους απλούς μετεωρολογικούς σταθμούς για να καταγράφουν τις καθημερινές θερμοκρασίες και να παρακολουθούν τον καιρό. Τα στοιχεία αυτά τα μετέφεραν στους συγχωριανούς τους, δίνοντας πολύτιμες συμβουλές στους αγρότες για το πότε να κάνουν τη συγκομιδή τους! Σε ένα άλλο βιβλίο μου για τη WWF Νεπάλ, που έφτασε στα χέρια των μαθητικών περιβαλλοντικών ομάδων, πρόσθεσα πρακτικές ασκήσεις για τη μείωση, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των σκουπιδιών, δίνοντας στα παιδιά εργαλεία για να αναλάβουν κλιματική δράση.

Αυτή η μορφή εκπαίδευσης, που πατάει γερά στα δεδομένα της περιοχής, κάνει πράξη τη γνώση, τονώνει την περιβαλλοντική συνείδηση της κοινωνίας και προσφέρει πρακτικές λύσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε τοπικό επίπεδο.

Anil interviews student in Snow Leopard Scout’s Monitoring Camp in Annapurna Conservation Area (4,000 m), photo provided by Teka Samuha Nepal.

Ο Anil συνομιλεί με έναν μαθητή στο πλαίσιο της αποστολής παρακολούθησης των Snow Leopard Scouts στην Προστατευόμενη Περιοχή Αναπούρνα (σε υψόμετρο 4.000 μ.). Πηγή φωτογραφίας: Teka Samuha Nepal. Χρήση με άδεια.

SS: Μέσα από τις αφηγήσεις σας και τα σχολικά προγράμματα, πώς βοηθάτε τους μαθητές να κατανοήσουν τη σύνδεση ανάμεσα στην προστασία της άγριας πανίδας και τις ευρύτερες περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις;

AA: Through storytelling and school programs, we help students understand that protecting wildlife is closely connected to environmental and climate health. In our conservation education books, we introduce simple ideas, such as planting trees to maintain ecosystems. Students learn that trees absorb carbon dioxide, while forest fires release gases that contribute to climate change.

In the CBSLCP project, we take students to snow leopard scouts’ monitoring camps and nature tours, where they observe habitats, prey species, and plantation efforts. With guidance from experts and field rangers, they learn how habitats have changed over time due to climate and human impacts.

In addition, students participate in conservation games and storytelling sessions, which make learning engaging and memorable. This combined approach helps them see the direct link between wildlife conservation, healthy ecosystems, and climate solutions, and encourages them to take action in their own communities.

AA: Μέσα από ιστορίες και σχολικές δράσεις, βοηθάμε τα παιδιά να καταλάβουν πόσο στενά συνδέεται η προστασία της άγριας φύσης με την υγεία του περιβάλλοντος και του κλίματος. Στα βιβλία περιβαλλοντικής αγωγής που γράφουμε, παρουσιάζουμε απλές ενέργειες, όπως η φύτευση δέντρων για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων. Έτσι, οι μαθητές μαθαίνουν ότι τα δέντρα απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα, σε αντίθεση με τις δασικές πυρκαγιές που απελευθερώνουν αέρια τα οποία συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή.

Μέσα από το πρόγραμμα CBSLCP, παίρνουμε τους μαθητές μαζί μας στις κατασκηνώσεις των Snow Leopard Scouts και σε βόλτες στη φύση δίνοντάς τους την ευκαιρία να δουν από κοντά τους βιοτόπους, τα θηράματα, αλλά και τις προσπάθειες φυτεύσεων. Με τη βοήθεια ειδικών και ανθρώπων του πεδίου, ανακαλύπτουν πώς άλλαξαν τα τοπία μέσα στα χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Παράλληλα, τα παιδιά συμμετέχουν σε παιχνίδια περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και συναντήσεις αφήγησης ιστοριών, που κάνουν τη μάθηση βιωματική και ανεξίτηλη στο μυαλό τους. Αυτή η σφαιρική προσέγγιση τα βοηθά να συνδέσουν άμεσα την προστασία της άγριας φύσης και τα υγιή οικοσυστήματα με τις λύσεις για το κλίμα παρακινώντας τα να αναλάβουν δράση στις τοπικές τους κοινότητες.

SS: Ποια είναι ορισμένα χειροπιαστά αποτελέσματα που έχετε διαπιστώσει στις τοπικές κοινότητες ή στο σχολικό περιβάλλον, τα οποία τεκμηριώνουν ότι η εκπαίδευση δύναται να μετατραπεί σε ουσιαστική δράση για το κλίμα;

AA: In my experience, education has led to very practical climate action in communities and schools. One example comes from a red panda conservation book used by thousands of students, which includes a real story about a red panda affected by a forest fire. In one village community, after reading this story, students became aware of the real impact of forest fires on wildlife and the climate. Schools later reported to me that, following this lesson, such practices were greatly reduced, and students themselves began discouraging forest fires in their communities.

Another example is rainwater harvesting. In response to increasing drought and water scarcity, a local school began collecting rainwater to support water supply during dry periods. This initiative has improved both awareness and practical adaptation to climate change.

AA: Από τη δική μου εμπειρία, η εκπαίδευση έχει φέρει πολύ ουσιαστικά αποτελέσματα στην κλιματική δράση, τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στα σχολεία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα έρχεται από ένα βιβλίο για τη διατήρηση του κόκκινου πάντα, που διαβάστηκε από χιλιάδες μαθητές, όπου περιγράφεται η αληθινή ιστορία ενός κόκκινου πάντα, που επλήγη από δασική πυρκαγιά. Σε ένα χωριό, διαβάζοντας αυτή την ιστορία, τα παιδιά κατάλαβαν τις πραγματικές συνέπειες που έχουν οι πυρκαγιές των δασών στην άγρια φύση και το κλίμα. Όπως με ενημέρωσαν αργότερα από τα σχολεία, μετά από εκείνο το μάθημα τέτοιες συμπεριφορές περιορίστηκαν αισθητά, ενώ οι ίδιοι οι μαθητές άρχισαν να αποτρέπουν το άναμμα φωτιάς στα δάση της περιοχής τους.

Ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συλλογή του νερού της βροχής. Απαντώντας στη συχνότερη πλέον ξηρασία και την έλλειψη νερού, ένα σχολείο της περιοχής ξεκίνησε να μαζεύει το βρόχινο νερό για να ενισχύσει την υδροδότηση κατά τους ξηρούς μήνες. Η πρωτοβουλία αυτή ενίσχυσε τόσο την περιβαλλοντική συνείδηση όσο και την πρακτική προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

SS: Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζετε στην κλιμάκωση αυτής της τοπικά ριζωμένης και εστιασμένης στο κλίμα εκπαίδευσης σε όλο το Νεπάλ, ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιοχές;

AA: The main challenge is ensuring that what students learn is shared and practiced within the wider community. Coordination with local governments and consistently scaling the program across different regions remains another major challenge.

AA: Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι να βεβαιωθούμε ότι οι γνώσεις που αποκτούν οι μαθητές περνούν στην ευρύτερη κοινωνία και γίνονται πράξη. Παράλληλα, μεγάλη δυσκολία συνιστά ο συντονισμός με την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και η δυνατότητα να διευρύνουμε το πρόγραμμα σταθερά σε νέες περιοχές.

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.