Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Ρεύματα προσφύγων αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη

Horgoš, Serbia. 16 September 2015 -- A scene from the "Horgos 2" border crossing into Hungary, after the Hungarian police spread water on migrants. Hungarian riot police used tear gas and water cannons on migrants who tried to break through a razor wire fence and enter Hungary from the Serbian border in Horgos. Photo by Art Widak. Copyright Demotix

Χόργκος, Σερβία. 16 Σεπτεμβρίου 2015 — Σκηνή από το πέρασμα των συνόρων “Horgos 2″ στην Ουγγαρία, αφότου η ουγγρική Αστυνομία έριξε νερό σε μετανάστες. Τα ουγγρικά ΜΑΤ χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και κανόνια νερού ενάντια σε μετανάστες, οι οποίοι προσπάθησαν να περάσουν από το φράχτη με το συρματόπλεγμα και να εισέλθουν στην Ουγγαρία από τα σερβικά σύνορα στο Χόργκος. Φωτογραφία: Art Widak. © Demotix

Το άψυχο σώμα του τρίχρονου Αϊλάν Κουρντί από τη Συρία στις τουρκικές ακτές. Απελπισμένες οικογένειες να γλιστρούν κάτω από φράχτες με συρματόπλεγμα και να δέχονται δακρυγόνα, καθώς προσπαθούν να περάσουν από τη Σερβία στην Ουγγαρία. Οι δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί της Κω και της Λέσβου πλημμυρισμένοι με αντίσκηνα, εθελοντές και τεράστιες ουρές προσφύγων, που διέσχισαν τη Μεσόγειο πάνω σε φουσκωτά.

Εικόνες που στοιχειώνουν και σπαρακτικές ιστορίες σαν αυτές κατέκλυσαν τα παραδοσιακά ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το 2015. Περισσότεροι από 1 εκατομμύριο πρόσφυγες διέσχισαν τη Μεσόγειο προς την Ευρώπη το 2015, τέσσερις φορές περισσότεροι από τον προηγούμενο χρόνο, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Οι μισοί ήλθαν στη Συρία, όπου μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος από το 2011. Σύνολο 3.771 άνθρωποι πέθαναν ή αγνοούνται κατά τη διάρκεια αυτού του επικίνδυνου ταξιδιού.

Σύνολο 361.709 άτομα έφτασαν μέσω θαλάσσης το 2016. Σχεδόν το ένα τέταρτο έφτασε από τη Συρία, το ένα πέμπτο από το Αφγανιστάν και το Ιράκ, και πολλοί άλλοι από αρκετές αφρικανικές χώρες, όπως η Ερυθραία και η Νιγηρία. Αν και συνέχιζε κόσμος να τρέχει να γλιτώσει στην Ευρώπη από τη βία, την καταπίεση και την καταστροφή από τις πατρίδες τους, η κάλυψη του προσφυγικού το 2016 δεν έφτασε σε τόσο τεράστια ύψη στην προσοχή των ΜΜΕ όπως το δεύτερο μισό του 2015.

Με το που έφτασαν στις ευρωπαϊκές ακτές, όσοι αναζητούσαν άσυλο καλωσορίστηκαν με ένα μείγμα αγάπης και μίσους. Τα τελευταία χρόνια, έχει κυριαρχήσει αντιμεταναστευτική πολιτική στην Ευρώπη και μετά τις επιθέσεις σε Παρίσι και Βρυξέλλες, ακροδεξιά κόμματα στήριξαν την ιδέα ότι το ρεύμα προσφύγων έθεσε σε κίνδυνο την Ευρώπη, αν και οι περισσότεροι εκ των δραστών αυτών ήταν Ευρωπαίοι πολίτες.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν την προσφυγική κρίση. Πολλοί πρόσφυγες αρχικά φτάνουν στην Ελλάδα, η οποία ήδη ταλανίζεται από μια καταρρακωμένη οικονομία. Πλημμυρίζουν οι προσφυγικοί καταυλισμοί στην Ελλάδα και συχνά ξεμένουν από προμήθειες. Πολλοί πρόσφυγες φεύγουν, διασχίζοντας τα Βαλκάνια με προορισμό “φιλικότερες” χώρες όπως η Γερμανία. Αντίσταση συναντά από αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ένα σχέδιο μετεγκατάστασης προσφύγων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να μοιραστούν πιο δίκαια ευθύνες.

Το Μάρτιο του 2016, οι Αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνήψαν μια συμφωνία με την Τουρκία, η οποία δέχτηκε πάμπολλες κριτικές, με την οποία η Ευρώπη θα επαναπροωθούσε αιτούντες άσυλο, εκτός από Σύριους, στην Τουρκία, και θα δεχόταν αντίστοιχα έναν Σύριο πρόσφυγα για τον καθένα. Η Τουρκία, η οποία συνορεύει με τη Συρία, φιλοξενεί 2,7 εκατομμύρια Σύριους πρόσφυγες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αμφισβήτησαν την νομιμότητα της συμφωνίας. Ένας Ισπανός δημοσιογράφος παρατήρησε:

Hay un tufo antidemocrático, y por qué no decirlo, fascistoide, en muchas de las cosas que se dicen y hacen, en las justificaciones para expulsar refugiados como si fueran ellos los que violan la ley cuando la ley la violamos nosotros al impedir el refugio a los perseguidos por la guerra.

Υπάρχει μια αντιδημοκρατική, γιατί όχι, μια φασιστική δυσωδία σε πολλά από όσα λέγονται και γίνονται, δικαιολογώντας την εκδίωξη προσφύγων, λες και αυτοί παραβιάζουν το νόμο, όταν εμείς οι ίδιοι παραβιάζουμε τη νομοθεσία, αρνούμενοι άσυλο σε όσους τρέχουν να γλιτώσουν από τον πόλεμο.

“Δεν είναι φιλανθρωπία, είναι αλληλεγγύη από όλους προς όλους”

Εν μέσω των υψηλών πολιτικών περιπλοκών, απλοί πολίτες και τοπικές κοινότητες σε όλη την Ευρώπη οργάνωσαν καλωσορίσματα για πρόσφυγες και άνοιξαν τα σπίτια τους.

Πρόσφυγες από την Ουγγαρία προς τη Γερμανία έγιναν δεκτοί με χειροκροτήματα και με νερό, φαγητό και προϊόντα υγιεινής στη Βιέννη το Σεπτέμβριο του 2015.

Vienna, Austria. 1 September 2015 -- A banner is held up by a group welcoming refugees arriving from Syria and Afghanistan at Vienna Railway Station where they plan to stay overnight en route to Germany. Photo by Martin Juen. Copyright Demotix

Βιέννη, Αυστρία. 1η Σεπτεμβρίου 2015 — Ένα πανό κρατάει μια ομάδα που καλωσορίζει πρόσφυγες που καταφτάνουν από τη Συρία και το Αφγανιστάν στο Σιδηροδρομικό Σταθμό της Βιέννης, όπου σκοπεύουν να διανυκτερεύσουν συνεχίζοντας για Γερμανία. Φωτογραφία: Martin Juen. © Demotix

Άνθρωποι στην Πορτογαλία oργάνωσαν μια διαδικτυακή εκστρατεία για τη συλλογή αγαθών για τους κρατούμενους πρόσφυγες στην Ουγγαρία. Μια μητέρα άφησε το ακόλουθο μήνυμα με τη δωρεά της:

Pode não parecer muito, mas achamos que este gesto faz com que os nossos filhos cresçam a perceber que fazer pelos outros vai muito para além do “post solidário” nas redes sociais.

Μπορεί να μην είναι πολλά, αλλά θέλουμε τα παιδιά μας να το δουν και να κατανοήσουν ότι το να βοηθάς τους άλλους δε σημαίνει απλά μια δημοσίευση αλληλεγγύης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στην Ελλάδα, μια κοινωνική κουζίνα μαγείρεψε γεύματα για χιλιάδες πρόσφυγες στον καταυλισμό Καρά Τεπέ στη Λέσβο. Εξήγησαν στο ιστολόγιό τους:

Δεν είναι φιλανθρωπία, είναι αλληλεγγύη από όλους για όλους…Είναι αγάπη από ανθρώπους για ανθρώπους χωρίς διακρίσεις στο χρώμα, στην εθνικότητα, στη θρησκεία.

Και ακτιβιστές στην Αθήνα προχώρησαν σε κατάληψη σε ένα άδειο ξενοδοχείο για να προσφέρουν καταφύγιο σε λίγους πρόσφυγες.

Στη Γαλλία, ένας άνδρας από τη βορειοανατολική Αγγλία ετοίμασε ζεστά γεύματα για πρόσφυγες σε ένα παλιό λεωφορείο.

Αρκετές startup και ΜΚΟ στην Ευρώπη διασφάλισαν ότι οι πρόσφυγες, οι οποίοι βασίζονται πάρα πολύ στο Διαδίκτυο για να επικοινωνήσουν με φίλους και αγαπημένους, καθώς και για να κάνουν αίτηση για άσυλο, θα έχουν πρόσβαση σε WiFi.

Κάποιες φορές, το μόνο που χρειάζεται για να κάνει διαφορά είναι ένα χαμόγελο. Μετά από πολλές αναφορές για αστυνομική βία και αθέμιτη μεταχείριση προσφύγων σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, μια φωτογραφία ενός Σέρβου αξιωματικού της αστυνομίας που χαμογελούσε κρατώντας ένα μικρό Συριόπουλο έγινε viral. Οι χρήστες των κοινωνικών μέσων επαίνεσαν τη συμπόνια του αξιωματικού.

Για όσους χάρηκαν με το Σέρβο αστυνομικό που παίζει με το μωρό από τη Συρία, δείτε μερικές εικόνες μπόνους ..

Σε ένα επεισόδιο της σειράς Hangouts GV Face του Global Voices που κινηματογραφήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2015, τέσσερις από τους συνεργάτες μας συζήτησαν εθελοντικές προσπάθειες σε εξέλιξη στην Ελλάδα, την Ουγγαρία και τη Γερμανία για να βοηθήσουν τους πρόσφυγες. Έδωσαν επίσης τις συστάσεις τους για όσους επιθυμούν να δωρίσουν ή να συμμετάσχουν.

“Η ημέρα που έγινα απλά ένας ηλίθιος αριθμός”

Από τις πολλές συζητήσεις στα παραδοσιακά ΜΜΕ σχετικά με την κρίση εκλείπουν οι φωνές των ίδιων των προσφύγων.

Περίπου το ήμισυ όλων των αφίξεων στην Ευρώπη το 2015 και περισσότερο από το ένα τρίτο το 2016 ήρθε από τη Συρία, όπου το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ στόχευσε αδίστακτα αμάχους με χημικά όπλα και θανατηφόρες βόμβες-βαρέλια. Το Iσλαμικό Κράτος και άλλες μαχητικές ομάδες έχουν επίσης αποκομίσει κέρδη από τη συριακή επικράτεια, σκοτώνοντας και βασανίζοντας ανελέητα απλούς πολίτες.

Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, στον εμφύλιο πόλεμο που ξεκίνησε το 2011 σκοτώθηκαν περίπου 470.000 άνθρωποι. Περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού της Συρίας – 4,8 εκατομμύρια – έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Περίπου 6,5 εκατομμύρια έχουν εκτοπισθεί εσωτερικά εντός Συρίας.

Οι περισσότεροι Σύριοι πρόσφυγες βρίσκονται σε συνωστισμένους καταυλισμούς στη γειτονική Τουρκία, τον Λίβανο και την Ιορδανία. Κάποιοι αντ’ αυτού κάνουν το επικίνδυνο ταξίδι στην Ευρώπη, με την ελπίδα για μια νέα αρχή με τις οικογένειές τους. Δεν είναι εύκολη απόφαση, αλλά η απόλυτη καταστροφή της πατρίδας τους και οι κακές συνθήκες στους καταυλισμούς αφήνουν πολλούς Σύριους με λίγες επιλογές.

Για την Zozan Khaled Musa, μια 25χρονη πρόσφυγα από τη Συρία, η εμπειρία ήταν απάνθρωπη. Σε μια έκθεση, θυμάται την άφιξή της στην Ελλάδα:

Hundreds of people were standing in a line waiting their turn to be registered so they could take another boat to the main island of Kos. In Nera, when my turn came to get inside the office, they wrote the number “17” on my hand. I will never forget the day that I became just a stupid number on a long inhuman list. How shameful for humanity that so many people became nonhuman in that single helpless moment.

Εκατοντάδες άνθρωποι στέκονταν στην ουρά για να καταγραφούν, ώστε να μπουν σε άλλη βάρκα μέχρι το κεντρικό νησί της Κω. Στα Νερά, όταν ήρθε η σειρά μου να μπω μες στο γραφείο, μου γράψανε τον αριθμό 17 στο χέρι μου. Ποτέ δε θα ξεχάσω τη μέρα που έγινα απλά ένας αριθμός σε έναν μακρύ απάνθρωπο κατάλογο. Πόση ντροπή για την ανθρωπότητα, που τόσοι πολλοί άνθρωποι γίνονταν απάνθρωποι για εκείνη ακριβώς τη στιγμή.

Marcel Shehwaro: “Revolt”. Taken during Arab Bloggers Meeting in Jordan by Amer Sweidan. Photo used with permission.

Marcell Shehwaro: “Εξέγερση”. Η φωτογραφία ελήφθη κατά τη Συνάντηση Αράβων Bloggers στην Ιορδανία από τον Amer Sweidan. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Οι δυσκολίες δεν τελειώνουν όταν ένας Σύριος πρόσφυγας καταγραφεί και εγκατασταθεί. Η Σύρια ακτιβίστρια και συντάκτρια του Global Voices, Marcell Shahwaro, περιέγραψε την εμπειρία της αφότου βρήκε καταφύγιο εκτός της χώρας της, που είχε ρημαχτεί από τον πόλεμο, στο άρθρο “Ένας χρόνος μακριά από τη Συρία“:

I chase away all thoughts of death, to the extent that a Syrian possibly can. I'm reconnecting with friends and I'm embracing the victim that is me. I pity her, love her, pray for her to gain strength and patience, and most importantly to gain forgiveness.

Διώχνω κάθε σκέψη θανάτου, μέχρις εκεί που μπορεί, τέλος πάντων, να το κάνει κάποιος με πατρίδα τη Συρία. Επανασυνδέομαι με φίλους και συμφιλιώνομαι με το θύμα που είναι ο εαυτός μου. Νιώθω οίκτο γι’ αυτήν, την αγαπώ, προσεύχομαι γι’ αυτήν να έχει δύναμη και υπομονή. Και το πιο σημαντικό: να δώσει συγχώρεση.

Άνθρωποι από το Αφγανιστάν και το Ιράκ, δύο χώρες που μαστίζονται από ανασφάλεια μετά από πρόσφατους πολέμους, αποτελούν σημαντικό μέρος των προσφύγων που φθάνουν και στην Ευρώπη.

Μια παγκόσμια έξοδος

Την τελευταία πενταετία, ο αριθμός των ατόμων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους αυξήθηκε περισσότερο από 50% σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, με 65,3 εκατομμύρια πρόσφυγες, εσωτερικά εκτοπισμένους και αιτούντες άσυλο σε όλο τον κόσμο μέχρι τα τέλη του 2015. Το 2015, περισσότερα από 12,4 εκατομμύρια άτομα εκτοπίστηκαν βίαια λόγω πολέμου, βίας και διώξεων. Αυτό σημαίνει 24 άτομα πρόσφατα εκτοπισμένοι κάθε λεπτό.

Ενώ οι πρόσφυγες στην Ευρώπη και η ανθρωπιστική κρίση στη Συρία κατέλαβαν μεγάλο μέρος της προσοχής του κόσμου, άλλες συγκρούσεις οδηγούν τους ανθρώπους να φύγουν αναζητώντας την ασφάλεια αλλού. Τα Ηνωμένα Έθνη αναφέρουν ότι χιλιάδες και χιλιάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν το Μπουρούντι, το Νότιο Σουδάν, την Ουκρανία, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, την Ερυθραία, τη Σομαλία και το Σουδάν το 2015.

Κάποιοι συνεργάστηκαν ακόμη και με το στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών ως μεταφραστές, αλλά έχουν εγκαταλειφθεί από τις αμερικανικές αρχές, τώρα που βρέθηκαν σε ανάγκη.

Με δυστυχία παντού και μη εγγυημένο άσυλο, μερικοί πρόσφυγες γυρίζουν τις πλάτες τους σε Τουρκία και Ευρώπη και επιστρέφουν στην πατρίδα τους, παρά τον κίνδυνο.

Σε ένα κείμενο για το Global Voices, ένας Σύριος Κούρδος ονόματι Sheriff εξήγησε ότι έφτασε στην Τουρκία, αλλά αισθάνθηκε αναγκασμένος να φύγει: «Δεν μπορώ να εγκαταλείψω την οικογένειά μου στο σπίτι».

Χιλιάδες πρόσφυγες έχουν πνιγεί στην προσπάθεια να περάσουν στην Ευρώπη δια θαλάσσης. Τον Σεπτέμβριο του 2015, ένα τρίχρονο νήπιο από τη Συρία ονόματι Αλάν Κουρντί προστέθηκε στον μακρύ κατάλογο των χαμένων ζωών, μαζί με τη μητέρα του και τον πεντάχρονο αδελφό του. Μια φωτογραφία του νεκρού σώματός του να ξεβράζεται σε μια παραλία σε ένα τουρκικό θέρετρο ανάγκασε τον κόσμο να αντιμετωπίσει τις τραγωδίες που συμβαίνουν ξανά και ξανά στη Μεσόγειο.

Αφότου τα ΜΜΕ ανέφεραν ότι η οικογένεια Κουρντί προσπαθούσε ανεπιτυχώς να φτάσει στον Καναδά, η αρχισυντάκτρια του Global Voices για το Ιράν Mahsa Alimardani αναρωτήθηκε με βαριά καρδιά εάν ένα έγγραφο θα έπρεπε να καθορίζει τη ζωή ή το θάνατο σε αυτόν τον κόσμο:

There are many stamps in there, because this passport is accepted without much trouble in much of the world. My Dutch residency card is next to my passport. Why do I, above anyone else, deserve these documents that give me the freedom to roam and live where I choose?

Υπάρχουν πολλές σφραγίδες εκεί μέσα, επειδή το συγκεκριμένο διαβατήριο το αποδέχονται σχεδόν χωρίς κανένα πρόβλημα σε όλο τον κόσμο. Η ολλανδική κάρτα υπηκοότητας είναι δίπλα στο διαβατήριο. Γιατί εγώ, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, δικαιούμαι αυτά τα έγγραφα, που μου δίνουν την ελευθερία του να ταξιδεύω και να ζω οπουδήποτε επιλέξω;

Πηγές

Η προσφυγική κρίση στην Ευρώπη έχει οδηγήσει πολλούς να ρωτούν πώς μπορούν να δώσουν χρήματα και προσοχή στους Σύριους και άλλους πρόσφυγες. Ο εξαιρετικός οδηγός της Jillian C. York για βοήθεια προς τους πρόσφυγες “Πώς μπορείτε να βοηθήσετε Σύριους (ή άλλους) πρόσφυγες, είναι ένα καλό μέρος για να ξεκινήσετε.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πώς φτάσαμε στην κρίση αυτή, διαβάστε: