Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Μία συνέντευξη με την Anna Veduta, Ρωσίδα ακτιβίστρια, εμπειρογνώμονα και φεμινίστρια

Φωτογραφία: Anna Veduta. Επεξεργάστηκε από το RuNet Echo.

Το RuNet Echo μίλησε πρόσφατα στην Anna Veduta, παγκόσμια διευθύντρια προβολής της Meduza και πρώην γραμματέας Τύπου για τον Αλεξέι Ναβάλνι, τον πιο εξέχοντα ηγέτη της αντιπολίτευσης του Κρεμλίνου σήμερα. Η Veduta περιγράφει το έργο της για τον σταυροφόρο κατά της διαφθοράς της Ρωσίας, την μετεγκατάστασή της στις Ηνωμένες Πολιτείες και την εμπειρία της ως περιφερειακού εμπειρογνώμονα και φεμινίστριας.

Σας ευχαριστώ που αφιερώσατε χρόνο για να μιλήσετε στο RuNet Echo. Οι αναγνώστες μας θα σας γνωρίσουν ως την πρώην γραμματέα Τύπου του Αλεξέι Ναβάλνι, ο οποίος είναι ίσως ο πιο εξέχων πολιτικός της Ρωσίας σήμερα μετά τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Με τι ασχολείστε μέχρι τώρα και πώς το ρωσικό διαδίκτυο διαδραμάτισε ρόλο στη ζωή σας από τότε που μετακομίσατε στις Ηνωμένες Πολιτείες;

Μετακόμισα στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 6 Αυγούστου 2014. Ήταν η ίδια ημέρα που ο πρόεδρος Πούτιν υπέγραψε το διάταγμα για τις αποκαλούμενες “αντι-κυρώσεις”: νομοθεσία που απαγόρευε την εισαγωγή ευρωπαϊκών και αμερικανικών αγροτικών προϊόντων στη Ρωσία. Και η πρώτη επίδραση που μου συνέβη και συνεχίζει να συμβαίνει σήμερα είναι ότι οι άνθρωποι στη Ρωσία ζητούν από τους άλλους να φέρουν τυρί και πουλερικά όταν επιστρέφουν από το εξωτερικό. Θέλουν φαγητό, όχι σουβενίρ.

Ανέμενα ότι ο τρόπος ζωής μου και τα συμφέροντα μου θα άλλαζαν πολύ, όταν μετακόμισα στις ΗΠΑ για να αποκτήσω Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, αλλά το RuNet δεν άφησε ποτέ τη ζωή μου. Μόλις βρεθείς μέσα του, δεν σε αφήνει ποτέ να φύγεις.

Εξακολουθώ να παρακολουθώ εκ του σύνεγγυς τα τρέχοντα γεγονότα στη Ρωσία και μου ζητείται τακτικά να μιλήσω για τη Ρωσία στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θεωρούμαι ως εμπειρογνώμονας στην περιοχή. Σήμερα, εργάζομαι ως παγκόσμια διευθύντρια προβολής για την Meduza, μία από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρίες μέσων ενημέρωσης που καλύπτουν τη Ρωσία, όπου είμαι υπεύθυνη για την αγγλική έκδοση.

Έτσι, φυσικά, δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγω τα όσα συμβαίνουν στη Ρωσία ή στο ρωσικό Διαδίκτυο.

Ποια θα λέγατε ότι είναι τα οφέλη της σχέσης με τη Ρωσία από το εξωτερικό; Τι συμβαίνει με τα μειονεκτήματα;

Τα οφέλη είναι αρκετά προφανή. Με τη Δύση να έχει τόση εμμονή με τη Ρωσία αυτές τις μέρες, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για πρόσθετη εμπειρία. Και αυτό, νομίζω, είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι με προσκαλούν να μιλήσω και να συμβουλέψω για τη Ρωσία και τις Αμερικανο-Ρωσικές σχέσεις. Και χαίρομαι που βοηθάω! Είναι πάντα ωραίο να αισθάνεσαι ότι χρειάζονται τις υπηρεσίες σου.

Ένα μειονέκτημα είναι η ποσότητα παραπληροφόρησης εκεί έξω. Είμαστε όλοι βαριεστημένοι και ενοχλημένοι από τον όρο μέχρι τώρα, αλλά οι “ψεύτικες ειδήσεις” είναι δυστυχώς πανταχού παρών. Και αυτό κατέστησε δύσκολο να εξηγήσουμε στους ανθρώπους, όπως κάποιος στα Ρωσικά μέσα ενημέρωσης, ότι δεν είστε προπαγάνδα του Κρεμλίνου ή ένας από τους χάκερ της εκλογικής νοθείας της Μόσχας.

Η ίδια η λέξη “Ρωσικό” έχει γίνει τοξική στις Η.Π.Α. σήμερα. Χρειάζεται πολύς χρόνος και ενέργεια για να το περάσει κανείς στους ανθρώπους τώρα.

Όταν οι Δυτικοί μιλάνε για τη Ρωσική πολιτική, την χωρίζουν συνήθως στο καθεστώς και την αντιπολίτευση εναντίον του Κρεμλίνου. Κατά τη γνώμη σας, οι όροι αυτοί έχουν νόημα; Ή μήπως υπάρχει καλύτερος τρόπος για να μιλήσουμε για τη Ρωσική πολιτική και τα κοινωνικά ζητήματα, έτσι ώστε να βλέπουμε την εικόνα με τον τρόπο που κάνουν οι περισσότεροι Ρώσοι;

Θα ήθελα να πω ότι υπερβαίνετε την κατάσταση και να σας πω ότι είναι πιο περίπλοκο, μόνο που δεν είναι. Δεν μπορώ να μιλήσω για τους περισσότερους Ρώσους (δεν έχω ξεκινήσει κοινωνιολογικές δημοσκοπήσεις σε αυτό ή κάτι άλλο), αλλά μπορώ να σας πω τι βλέπω: Το πολιτικό κατεστημένο της Ρωσίας δεν είναι ομοιογενές.

Πάρτε τους siloviki (μέλη της υπηρεσίας ασφαλείας) και τους kadyrovtsy (οι άνθρωποι του Τσετσένου ηγέτη Ramzan Kadyrov). Αυτές οι ομάδες δεν είναι ενωμένες και πολύ συχνά είναι άμεσες, ακόμη και εχθρικά ανταγωνιστικές. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο βλέπουμε κάποιες “διακυμάνσεις” στο επονομαζόμενο Ρωσικό κατεστημένο και στις διάφορες φυλές που ελέγχουν τους “πύργους του Κρεμλίνου”.

Δεν εννοώ να προσφέρω κάποια θεωρία συνωμοσίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι υπάρχουν διάφορα στρώματα “μυστικισμού” εδώ.

Όσο για τα τμήματα που έχετε χαράξει, θα τα περιγράψω και ως αντιπαράθεση μεταξύ του παλαιού κόσμου και του νέου κόσμου. Κοιτάξτε τι συνέβη με τις διαμαρτυρίες της 26ης Μαρτίου και τι ακολούθησε. Είδαμε πολλούς νέους και ζωηρούς ανθρώπους που πολύ σαφώς δεν ενδιαφέρονται για το τι έχει να τους πει το καθεστώς. Απλά παρακολουθήστε την πρόσφατη ομιλία μίας δημοφιλούς vlogger του YouTube στην Κρατική Δούμα.

Η Veduta με τον Αλεξέι Ναβάλνι. Φωτογραφία: Anna Veduta. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Οπότε, ναι, απευθύνονται στην αποκαλούμενη αντι-Κρεμλινιστική αντιπολίτευση, γνωστή και ως “αντι-συστημική αντιπολίτευση”. Και ναι, εδώ μιλάμε για το λαμπρό πρώην αφεντικό μου, τον Aλεξέι Ναβάλνι, τον οποίο θαυμάζω βαθιά.

Γιατί οι νέοι στρέφονται στο Ναβάλνι; Επειδή μοιράζεται το ανοιχτό μυαλό τους και ο ίδιος συνειδητοποιεί ότι ζούμε στον 21ο αιώνα, σε αντίθεση με το κεφαλικό, φεουδαρχικό καθεστώς που μάλλον θα ονειρευόταν την παλιά σοβιετική δόξα. Ο Navalny είναι συντονισμένος και συνεχώς μαθαίνει. Άνοιξε τα χαρτιά του και αυτό το είδος διαφάνειας είναι αυτό που θέλουν οι άνθρωποι. Είναι τόσο απλό.

Οι νέοι δεν πέφτουν στην παγίδα της παλιάς προπαγάνδας. Απλά δεν χάνουν το χρόνο τους γι’ αυτό. Απλά κοιτάξτε το πρόσφατο κόλπο από τους ανθρώπους Δημοσίων Σχέσεων του Κρεμλίνου, που πλήρωσαν μία ποπ τραγουδίστρια κατώτερης δημοτικότητας να φορέσει μπικίνι και να τραγουδήσει ένα τραγούδι που αποκαλεί τους διαδηλωτές “αγοράκια” και τους λέει να “παραμείνουν εκτός πολιτικής”.

Η γενιά X, αυτή που ήρθε πριν από τη σημερινή νεολαία, εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να καταδώσει για το καθεστώς και πολλοί από αυτούς είναι διατεθειμένοι να κολλήσουν με το Κρεμλίνο και το “σύστημα” του.

Όσοι γεννήθηκαν μετά το 2000, εν τω μεταξύ, είναι πιο κοντά στην αντιπολίτευση, κάτι που νομίζω πως σημαίνει ότι είναι απλά λογικοί και βαρέθηκαν να τους λένε ψέματα και να τους ληστεύουν. Βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα, στη δημοκρατία και στην ελευθερία του Τύπου. Από τεχνικής απόψεως, εδώ δεν υπάρχει “αντιπολίτευση” — είναι ένα θετικό σύνολο αξιών.

Η γενιά Z, ωστόσο, είναι κάτι το απίστευτο. Όταν έφτασαν αυτοί οι άνθρωποι, το Διαδίκτυο ήταν ήδη σε ισχύ. Πιστεύουν, αναλύουν και καταλήγουν σε συμπεράσματα με εντελώς νέους τρόπους, ακόμα και σε σύγκριση με αυτούς της προηγούμενης γενιάς. Το καθεστώς του Κρεμλίνου έχασε τους ανθρώπους αυτούς εδώ και πολύ καιρό, και δεν το γνώριζαν. Ο έλεγχός του στην τηλεόραση δεν έχει σημασία εδώ, επειδή δεν υπάρχει τηλεόραση στον κόσμο. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπίσουν τη δύσκολη οικονομία της χώρας, τους κακούς δρόμους της, τη διαφθορά, την άσχημη υγειονομική περίθαλψη και γενικά την κακή ποιότητα της εκπαίδευσης.

Γιατί νομίζετε ότι οι νέοι στη Ρωσία που μεγαλώνουν στο διαδίκτυο έχουν καταφέρει να ξεφύγουν από την επιρροή της τηλεόρασης; Στις ΗΠΑ σήμερα, πολλοί Αμερικανοί φαίνεται να έχουν την εντύπωση ότι το Κρεμλίνο είναι σε θέση να κάνει πλύση εγκεφάλου σε ολόκληρα εκλογικά όργανα χρησιμοποιώντας το Διαδίκτυο και τις ψεύτικες ειδήσεις. Πώς έχει γίνει το Διαδίκτυο παθητικό στη Ρωσία, με όλη την προπαγάνδα, τα τρολ, τις ψεύτικες ειδήσεις και τη λογοκρισία; Γιατί δεν κερδίζει το Κρεμλίνο στο διαδίκτυο στο σπίτι;

Επειδή το Κρεμλίνο δεν γνωρίζει τίποτα για το Διαδίκτυο και όλες οι προσπάθειές του να κερδίσει από αυτό το ακροατήριο είναι αδέξιες και αφύσικες.

Στη Ρωσία, για τι μιλάμε, όταν συζητάμε τις ψεύτικες ειδήσεις και τα τρολ; Τα τρολ είναι σχολιαστές που πληρώνονται για να προωθήσουν την ατζέντα της κυβέρνησης και οι ψεύτικες ιστορίες είναι ψέματα δημιουργημένα για να μοιάζουν με την αλήθεια, αναμειγνύοντας ψεύτικες και μισές αλήθειες. Χρειάζεται κάποιο ταλέντο για να το φτιάξεις αυτό και να το κάνεις να φαίνεται σέξι. Κι όμως αυτό δεν συμβαίνει στη Ρωσία. Γιατί; Επειδή οι υπεύθυνοι δεν είναι ταλαντούχοι. Δεν έχουν ιδέα πώς λειτουργεί το Διαδίκτυο ή τί κάνει τα πράγματα δημοφιλή.

Το πρόβλημα είναι με την κατάσταση του Κρεμλίνου. Στο διαδίκτυο, πρέπει να είστε ανοιχτοί, παγκόσμιοι και έτοιμοι να μάθετε όλη την ώρα. Πρέπει να είστε άνετοι πάντα στο προσκήνιο. Δεν λειτουργεί εάν λαμβάνετε τα δελτία ειδήσεων εκτυπωμένα σε μικρούς κόκκινους φακέλους, σκεπτόμενοι τον Παγκόσμιο Ιστό ως έναν κάδο απορριμμάτων “που εφευρέθηκε από τη CIA”.

Αυτό οδηγεί σε ακατάστατη δουλειά και οι νέοι μπορούν εύκολα να εντοπίσουν τα προφανή λάθη.

Μετά από μία πρόσφατη προσπάθεια να χρησιμοποιήσει διαδικτυακά memes εναντίον του Nαβάλνι, ήταν απολύτως σωστός όταν γέλασε και είπε: “Παιδιά, αυτά τα memes είναι όλα περσινά.” Ήταν ντροπιαστικό!

Ούτε η ξεπερασμένη ρητορεία της Σοβιετικής προπαγάνδας ούτε οι φοβιστικές τακτικές της δεκαετίας του 1990 θα λειτουργήσουν σε ένα ακροατήριο του 21ου αιώνα. Αυτός είναι ο λόγος που λέω στους Αμερικανούς να μην φοβούνται: η νεολαία της Ρωσίας είναι ένας λόγος να ελπίζουμε για τη Ρωσία. Είναι περισσότερο σαν εσάς [στις ΗΠΑ] παρά το Ρωσικό κατεστημένο!

Η λογοκρισία ξεκίνησε πραγματικά το 2011 και το 2012, όταν πολλοί άνθρωποι στη λεγόμενη “δημιουργική τάξη” έπρεπε να μεταναστεύσουν, καθώς ξεκίνησε η υπόθεση της πλατείας Bolotnaya και έκλεισε ο Ρωσικός ελεύθερος Τύπος.

Αλλά τώρα είναι το 2017 και έχουμε ελεύθερα και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης στη Ρωσία, αν και πολλά από αυτά δεν βρίσκονται πλέον στη Ρωσία. Είμαι περήφανη που εκπροσωπώ τη Meduza σήμερα, αλλά είναι σίγουρα ένα εμπόδιο για τη δημιουργία ειδησεογραφικής αίθουσας με έδρα στη Ρίγα και όχι στη Μόσχα. Αλλά έπρεπε να σκεφτούμε έξω από τα καθιερωμένα, και αυτή ήταν η λύση.

Οι χρήστες του Διαδικτύου έχουν μάθει να παρακάμπτουν τις απαγορεύσεις της κυβέρνησης, και οι άνθρωποι της γενιάς των '00 και της επόμενης έχουν αντικαταστήσει την τηλεόραση με τα κανάλια του YouTube και Stream. Και ξέρετε γιατί; Είναι επειδή δεν υπήρχε τίποτα γι’ αυτούς στην τηλεόραση. Κοίταξαν, σήκωσαν τους ώμους τους και στη συνέχεια δημιούργησαν το δικό τους κόσμο ψυχαγωγίας.

Γιατί φύγατε από την Ρωσία;

Φωτογραφία: Anna Veduta. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Έφυγα επειδή έγινα δεκτή στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στη Νέα Υόρκη. Στις αρχές του 2012, όταν μόλις είχα αρχίσει να δουλεύω με τον Ναβάλνι, έγινα δεκτή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στο Ηνωμένο Βασίλειο, λίγους μήνες μετά την αποφοίτησή μου από το κρατικό πανεπιστήμιο της Μόσχας. Εκείνη την εποχή, αποφάσισα να μην δεχτώ την προσφορά και να διατηρήσω τη δουλειά μου. Ο Αλεξέι δεν με ώθησε να πάρω μία απόφασηήταν πολύ υποστηρικτικός, και με συμβούλεψε να πάρω το χρόνο μου και να σκεφτώ τα πράγματα

Όταν του είπα τελικά ότι θα μείνω, είπε ότι ήταν χαρούμενος και μου είπε: “Μια μέρα, θα πας στο Χάρβαρντ”.

Αλλά πάντα σκεφτόμουν ότι η ζωή στη Νέα Υόρκη ακουγόταν καλύτερη και όταν προέκυψε η πρόταση από το Κολούμπια, δεν ήθελα να χάσω ξανά την ευκαιρία μίας παγκόσμιας εκπαίδευσης. Ο Nαβάλνι ήταν τότε υπό κατ’ οίκον περιορισμό και με ενθάρρυνε (μέσω διαμεσολαβητή) να προχωρήσω.

Και να ‘μαι τώρα, τρία χρόνια μετά.

Εξακολουθείτε να θεωρείτε τον εαυτό σας μέλος της αντιπολίτευσης ή είστε περισσότερο εξωτερικός παρατηρητής τώρα;

Λοιπόν δεν εργάζομαι για τον Ναβάλνι πια, αλλά φυσικά τον υποστηρίζω ακόμα χωρίς δισταγμό. Είμαι ανεξάρτητη επαγγελματίας, αλλά δεν θα αποκαλούσα τον εαυτό μου εξωτερικό παρατηρητή. Η Ρωσία είναι η πατρίδα μου, και ενδιαφέρομαι βαθιά γι’ αυτό και για όλα όσα συμβαίνουν εκεί.

Αν λοιπόν, από “ένα μέλος της αντιπολίτευσης”, ρωτάτε αν επιθυμώ ένα καλύτερο, δημοκρατικό μέλλον σε μία ελεύθερη και ευημερούσα Ρωσία, αντί μίας χώρας που έχει απαχθεί από μία συμμορία διεφθαρμένων κακοποιών, τότε ναι είμαι μέλος της αντιπολίτευσης.

Τι σκοπεύετε να κάνετε στο μέλλον; Τι σχεδιάζετε να κάνετε

Αναπτύσσω τον ρόλο μου ως παγκόσμιος πληροφοριοδότης και πρέσβειρα καλής θέλησης για τη Ρωσία, μια όμορφη χώρα που όλοι θα θέλαμε να δούμε ελεύθερη. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για ‘μένα το ταλαντούχο έργο των συναδέλφων μου να φτάσει στο κοινό της Δύσης, όπου υπάρχει σοβαρή έλλειψη αμερόληπτων και αξιόπιστων πληροφοριών για τη Ρωσία. Πρόκειται για έναν παγκόσμιο κόσμο και πρέπει να χτίζουμε γέφυρες (αν και η παράνομη γέφυρα που κατασκευάζει η Μόσχα πάνω από το στενό του Κερτς στην Κριμαία πάει πάρα πολύ).

Θέλω επίσης να προωθήσω μία φεμινιστική ατζέντα στη Ρωσία και να εργαστώ σε σχέδια κατά της ενδοοικογενειακής βίας. Τον περασμένο Δεκέμβριο, παρουσίασα τη δική μου έκθεση για την ενδοοικογενειακή βία, προσελκύοντας σχεδόν μισό εκατομμύριο απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό ήταν μπροστά από την αποποινικοποίηση της οικουμενικής βίας από τους Ρώσους νομοθέτες, όταν το θέμα χρειάστηκε περισσότερη προσοχή από ποτέ.

Αλλά πολλά από τα σχόλια που πήρα απείχαν πολύ από την υποστήριξη. Οι άνθρωποι μου είπαν μου άξιζε, με έβριζαν και ούτω καθεξής. Ακόμα και πολλοί από τους ανθρώπους στη Ρωσία, με τους οποίους συμφωνώ για θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς και εναντίον του Πούτιν, δεν είναι δεκτικοί σε φεμινιστικά ζητήματα, και αυτό ραγίζει την καρδιά μου.

Φυσικά, τα θέματα των γυναικών παραβλέπονται παντού – πώς αλλιώς μπορείτε να εξηγήσετε το εξαιρετικά υψηλό ενδιαφέρον για τις Πορείες Γυναικών στις Η.Π.Α. φέτος; Αλλά η Ρωσία είναι μία πιο πατριαρχική κοινωνία, όπου είναι μεγάλη πρόκληση και μόνο η αναφορά σε βασικά ζητήματα.

Και αυτό σημαίνει ακριβώς ότι οι προοπτικές πιθανών φεμινιστικών καινοτομιών στη Ρωσία είναι ακόμα μεγαλύτερες.

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.