Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Η Ιρανική Επανάσταση σε αναμονή

Δυο αγόρια στο Αχβάζ στο νοτιοδυτικό Ιράν. Οι μη-περσικές εθνοτικές ομάδες απαρτίζουν το 50% του ιρανικού πληθυσμού. Φωτογραφία: Ahwaz (via Wikimedia Commons)

Μια σύγκριση των πρόσφατων γεγονότων στη Μέση Ανατολή με λαϊκές επαναστάσεις, οι οποίες έλαβαν χώρα στην Ανατολική Ευρώπη το 1989-1990 αποκαλύπτει μια ποικιλία διαφωτιστικών παραλλαγών. Η πτώση των καταπιεστικών καθεστώτων στην Πολωνία, την Ανατολική Γερμανία, την Ουγγαρία, την Τσεχοσλοβακία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Αλβανία επιλύθηκε μέσα σε δύο χρόνια από την αντίστοιχη εξέγερση της κάθε χώρας και στις περισσότερες περιπτώσεις ο κύριος στόχος της επανάστασης ήταν η ανατροπή καταπιεστικών κυβερνητικών συστημάτων και η αντικατάστασή τους με κάτι πιο ενοποιητικό. Οι επαναστάσεις της Τυνησίας, της Αιγύπτου και της Λιβύης είχαν παρόμοιους στόχους και, επίσης, ανέτρεψαν τα αντίστοιχα καθεστώτα τους εντός μηνών.

Η άλλη πλευρά του νομίσματος ήταν η Γιουγκοσλαβία, η οποία – όπως και στην Υεμένη και τη Συρία και το Ιράκ – εξελίχθηκε σε πόλεμο, με μεγάλες ανθρώπινες απώλειες, καταστροφή των υποδομών της χώρας και μια ανθρωπιστική κρίση, η οποία είχε παγκόσμιο αντίκτυπο.

Την εποχή εκείνη, η Γιουγκοσλαβία είχε τα χαμηλότερα επίπεδα εθνικής ενότητας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και η εξέγερση όχι μόνο αποσκοπούσε στη διάλυση του κυβερνώντος συστήματος, αλλά και στην εξάλειψή του. Αντίθετα από την Υεμένη, τη Συρία και το Ιράκ, όμως, η πρώην Γιουγκοσλαβία είχε ένα πολιτικό σύστημα, το οποίο αναγνώριζε επισήμως πολλαπλές εθνικές ταυτότητες και τους χορηγούσε πολιτική αυτονομία σε διάφορα μέρη της χώρας.

Ορισμένες ομάδες ισχυρίζονται ότι υπήρχε μια συνωμοσία της Δύσης για τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και άλλοι κατηγορούν την κακοδιαχείριση της πολιτικής ελίτ. Ανεξάρτητα από την αιτία της κρίσης, οι Γιουγκοσλάβοι ηγέτες είχαν μια ιστορική ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν το γεγονός της εβδομηκονταετούς σταθερότητας της χώρας για να ενισχύσουν την ενότητα μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ομάδων. Αντ’ αυτού, οι κυβερνώντες Σέρβοι επιδίωξαν να εντείνουν τη βιομηχανική και οικονομική υπεροχή της Σερβίας, προκειμένου να μονοπωλήσουν την πολιτική και στρατιωτική εξουσία. Σέρβοι διανοούμενοι και πολιτικοί προωθούσαν σθεναρά την υπεροχή της Σερβίας, τροφοδοτώντας τον εθνικό σοβινισμό και το μίσος προς τους Βόσνιους Μουσουλμάνους, τους Αλβανούς και τους Κροάτες. Τα αιτήματα από διαφωνούντες ομάδες αντιμετωπίζονταν με αιματηρές καταστολές. Ακόμη και η μεγάλη μερίδα της σερβικής πολιτικής ελίτ, που αντιτάχθηκε στο κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα, ήταν εκείνη τη στιγμή υπέρ του καθεστώτος. Το αποτέλεσμα ήταν ένας εμφύλιος πόλεμος.

Το Ιράν, όπως και η Γιουγκοσλαβία, είναι μια μεγάλη χώρα, η οποία αποτελείται από πολλά διαφορετικά έθνη. Όταν έλαβε χώρα η Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν τον Φεβρουάριο του 1979, υπήρχε μόνο μια μειονοτική ομάδα σε σύγκρουση με την Ισλαμική Δημοκρατία, που αντιτίθετο στην επανάσταση: η κουρδική μειονότητα. Σήμερα, σύμφωνα με τον μεταρρυθμιστή νεοφιλελεύθερο Ιρανό ακαδημαϊκό Sadegh Zibakalam, υπάρχουν και αρκετές άλλες, όπως οι Τούρκοι Αζέροι, οι Σουνίτες Μουσουλμάνοι, οι του Βαλουχιστάν και οι Άραβες Αχβάζ. Ο Zibakalam έχει υποστηρίξει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία πρέπει να μείνει σταθερή, καθώς «εάν το καθεστώς αυτό ανατραπεί, δεν είναι προφανές ότι θα παραμείνει όπως την ξέρουμε η χώρα του Ιράν. Οι λανθασμένες μέθοδοι που υιοθετήσαμε οδήγησαν όλους [αυτούς τους ανθρώπους] να φύγουν από εμάς”.

Η σημερινή κατάσταση στο Ιράν μοιάζει έντονα με τον αγώνα των μη σερβικών εθνοτικών ομάδων για εκπροσώπηση στην τότε Γιουγκοσλαβία, υπό τη σερβική εξουσία. Ενώ το ιρανικό Σύνταγμα εγγυάται επισήμως την ελευθερία της πολιτιστικής έκφρασης και της γλωσσικής πολυμορφίας, η εθνοτική ποικιλομορφία είναι ένα από τα θέματα που έχει αντιμετωπίσει πιο προβληματικά το καθεστώς, παρά το γεγονός ότι οι εθνικές μειονότητες αποτελούν το 50% του ιρανικού πληθυσμού.

Η περσική ελίτ και διανοούμενοι έχουν επίσης υιοθετήσει καταπιεστικές κοινωνικές πρακτικές, που επιδιώκουν να υπονομεύσουν την αυτονομία, την εκπροσώπηση και την ανθρωπότητα των εθνοτικών μειονοτήτων, ενδεχομένως από το φόβο ότι η αναγνώριση των δικαιωμάτων των εθνοτικών μειονοτήτων προκαλεί την περσική κυριαρχία και θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει στην κατάρρευση του καθεστώτος.

Ο ιρανικός μύθος μιας ενοποιημένης περσικής ταυτότητας προκύπτει άμεσα από πάνω από 100 χρόνια υπερεθνικιστικής ιδεολογίας περί ανωτερότητας, που έχει αντισταθεί κατηγορηματικά σε κάθε είδους κριτική ανάλυση. Στο Ιράν, οι Πέρσες έχουν την πάγια αντίληψη από τα γεννοφάσκια τους ότι είναι φυλετικά ανώτεροι, μια ιδέα που υποστηρίζεται όχι μόνο από τις κοινότητές τους και τις οικογένειές τους, αλλά και από όλους τους τύπους μέσων. Η πλειοψηφία των Περσών δεν είναι εξοικειωμένοι, μάλλον περισσότερο εχθρικοί, με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μειονότητες στο Ιράν, ενώ οι περσικά ομιλούντες διανοούμενοι δεν κατάφεραν να προωθήσουν μια κουλτούρα ανοχής και σεβασμού. Οι μειονότητες δεν αντιπροσωπεύονται σε σημαντικούς τομείς, όπως τα ΜΜΕ και η εκπαίδευση, και στα ΜΜΕ απεικονίζονται ως λιγότερο έξυπνοι, πιο βίαιοι και επομένως λιγότερο άξιοι να απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα με τους Πέρσες.

Δεν είναι ασυνήθιστο, όταν απευθύνονται στους Αραβες Αχβάζ, για παράδειγμα -την δική μου εθνοτική ομάδα- οι Πέρσες να εκφράζουν ρατσιστικά αισθήματα όπως “Δεν είστε αληθινοί Άραβες! Αραβοποιηθήκατε λόγω της εγγύτητας με τις αραβικές χώρες, αλλά στην πραγματικότητα είστε μονάχα ομιλητές αραβικών“. Ή “αν θέλετε να εκφράσετε τον αραβισμό σας ή να υπερασπιστείτε αυτό που αποκαλείτε αραβική ταυτότητα, να φύγετε από εδώ. Να πάτε στη Σαουδική Αραβία!” Αυτά τα συναισθήματα αρνούνται ολόκληρη την ύπαρξη και την ιστορία των Αράβων Αχβάζ στην πατρίδα τους, το Ιράν. Ο αντι-αραβισμός, ενσωματωμένος σε εργασιακές συμπεριφορές, τυπωμένος σε εφημερίδες, προωθούμενος στην τηλεόραση, αποτελών θέμα συζήτησης απροκάλυπτα από αξιωματούχους του καθεστώτος και προσποιούμενος από διανοούμενους, βασικός παράγοντας στη διατήρηση της βιτρίνας του ιρανικού/περσικού εθνικισμού. Οι ακτιβιστές Άραβες Αχβάζ κατηγορούνται συνήθως για απόσχιση και ότι αποτελούν απειλή για την εθνική ασφάλεια, μια κατηγορία που συνήθως επιφέρει τη θανατική ποινή ή μια πολύ σκληρή ποινή φυλάκισης.

Επί του παρόντος, οι ανώτεροι αξιωματούχοι του κυβερνώντος καθεστώτος αντιτίθενται στην ιδέα να επιτρέπεται στις εθνοτικές μειονότητες να λαμβάνουν εκπαιδευτική διδασκαλία στη μητρική τους γλώσσα, με το επιχείρημα ότι η διδασκαλία σε άλλη γλώσσα εκτός από τα περσικά θα υπονόμευε την ενότητα του ιρανικού έθνους. Αυτό, παρά το γεγονός ότι το άρθρο 15 του ιρανικού Συντάγματος του 1979 επιτρέπει την εκπαίδευση και προσφορά ποικίλων μέσων σε γλώσσες άλλες από την περσική.

Η κύρια αντιπολίτευση του Ιράν δεν κατάφερε επίσης να αντιμετωπίσει το κρίσιμο ζήτημα των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων. Στην εξέγερση, που έλαβε χώρα στην Τεχεράνη κατά του καθεστώτος το 2009, για παράδειγμα, η εθνοτική αντιπολίτευση δεν συμμετείχε, καθώς θεωρούσαν το κίνημα ως απλό παράγωγο του καθεστώτος καθεαυτού.

Οι εθνικές μειονότητες του Ιράν άρχισαν ανοιχτά να απαιτούν τα εθνικά τους δικαιώματα, όταν η κεντρική κυβέρνηση αποσταθεροποιήθηκε το 1979 και συνέχισαν να το πράττουν με το πέρασμα των ετών. Τέτοιες εκδηλώσεις, ωστόσο, αντιμετωπίζονται με βίαιες καταστολές από τις ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας και την Επαναστατική Φρουρά. Αυτό μονάχα ενθαρρύνει τον νέο ριζοσπαστισμό, ένα αυξανόμενο κύμα δυσαρέσκειας και αντιπολίτευσης, που εξαπλώνεται σε όλη τη χώρα με αυξανόμενη αγριότητα. Καθώς δεν υπάρχει τίποτα στην ιστορία του Ιράν για να υποστηρίξει την ιδέα ότι ένα ενοποιημένο Ιράν, που περιλαμβάνει όλα τα έθνη των εθνοτικών μειονοτήτων είναι ακόμη δυνατό, οι μειονοτικές ομάδες του Ιράν πιστεύουν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να καταφύγουν σε βίαιη αντίσταση για να διατηρήσουν την κληρονομιά, τον πολιτισμό και την επιβίωσή τους υπό τη βαθιά ρατσιστική ηγεσία της χώρας. Αυτό πιθανότατα θα είναι ο κύριος παράγοντας για την προώθηση μιας επανάστασης στη χώρα.

Από τη στιγμή που ξεκινά μια ενδεχόμενη εξέγερση στο Ιράν μέχρι την εγκαθίδρυση ενός πιο δίκαιου συστήματος, οι ενδιαφερόμενοι που επενδύουν στο μέλλον του Ιράν μπορούν να περιορίσουν δυνητικά καταστροφικές συνέπειες, μαθαίνοντας από την ιστορία χωρών όπως η Γιουγκοσλαβία. Το 1979, οι περισσότεροι Ιρανοί συνάντησαν συμφωνία ότι μια μοναρχία δεν ήταν ένα σύστημα διακυβέρνησης που ήθελαν να συνεχίσουν. Είναι λοιπόν απαραίτητο η ιρανική αντιπολίτευση να αρχίσει να εκπροσωπεί τα αιτήματα των εθνοτικών μειονοτήτων και να τις στηρίζει στην επίτευξη των εθνικών δικαιωμάτων και του δικαιώματος αυτοδιάθεσης ή η χώρα μπορεί να αντιμετωπίσει πολύ στρατιωτικά προχωρημένη κατάσταση παρόμοια με τη Γιουγκοσλαβία.

Είναι πλέον καιρός ο λαός του Ιράν να αποφασίσει ποιος τύπος μη κεντροποιημένης κυβερνητικής δομής μπορεί να αντικαταστήσει αποτελεσματικότερα το σημερινό καθεστώς προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες όλων των ανθρώπων – όχι μόνο στην περσική πλειοψηφία.

O Rahim Ahwaz είναι Ιρανός ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων με επίκεντρο στα δικαιώματα των εθνοτικών μειονοτήτων.

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.